Erlijioa

Iñigo Mitxelena: " Aberatsa izango da emakumeak elizan lekua izatea"

Ihintza Agirretxe-Ainitze Oruesagasti

Iñigo Mitxelena.    (Ainitze Oruesagasti)

Gainean dira Aste Santuak eta Iñigo Mitxelena billabonatarrak izango du lanik. Azpeitian hura inork gutxik ezagutzen zuen hasieran, baina apaiz berria zela jakin zenetik, herri osoak izan du haren berri. 20 urte zituela historiako ikasketak baztertu eta Donostiako seminariora joan zen apaiz ikasketak egitera. Orduan sei urteko ikasketa prozesua hasi zuen. Ikasketak bukatu eta diakono (apaiz izatearen aurreko pausoa) ordenatuta etorri zen orain hiru urte. 2001eko ekainaren 29an, San Pedro egunez, ordenatu zen diakono, eta hilabete batzuk beranduago, 2002ko San Inazioetarako etorri zen apaiz ordenatuta.

Nolatan sartu zinen apaiz?

Seminariora joan nintzen 20 urterekin. Orduan hasi nintzen 6 urteko ikasketa, karrera edo prozesu bat egiten. 20 urterekin sartu eta 26rekin irten nuen seminariotik. 26 urterekin ordenatu nintzen.

Hogei urte egin arte beste zerbait ikasten aritu al zinen?

Bai, historiako bi urte egin nituen Donostian. Bigarren urtean laga nuen. Beste gauza bat nuen buruan eta historiako ikasketak lagatzeko garaia zela pentsatu nuen. Burua beste leku batean nuen, nahiz eta historia gustatu baina ez nuen horrelako gogo berezirik historia ikasten jarraitzeko. Momentu horretan ez zen nire prioritatea.

Beti izan al duzu apaiz izatea burua?

BUP eta COU bukatu nituenean nik historia ikasi nahi nuen. Baina betidanik nengoen parrokian sartuta eta denborarekin, gero eta gehiago sartu nintzen taldeetan-eta. Gainera konkretuki nire herriko apaiza gaztea zen garai hartan, 40 bat urte zituen, Kepa bezala. Bere bizitzak, lan egiteko eta jendearekin egoteko moduak erakartzen ninduen. Gustuko nuen eta gauza horiek beti markatzen zaituzte. Azkenean, askotan esplikatu ezin den horrek irabazi zidan. Zergatik egiten ditugu gauza asko? Agian erantzun bakarra da barruan daukazula zerbait hori egitera bultzatzen zaituena. Hori da nik pentsatu nuena: orain 20 urte ditut eta aukera hori behinzat probatu nahi dut, ongi irteten ez bada beste zerbait egin dezaket. Baina azkean begira non nagoen.

Seminarioko bizitza sei urtean nolakoa izan zen?

Normaleak aste guztian bertan pasatzen genuen; igandetik ostiralera. Ostiralean etxera joaten ginen. Asteburua beste gazte guztiek bezala pasatzen nuen. Aste guztia pasa ondoren, etxean egon lasai, lagunekin irten…asteburu normal bat, ez nuen horrelako gauza berezirik egiten. Seminarioak barnetegi baten itxura du, aste guztian bertan, jan, lo eta ikasten genuen. Dena bertan geneukan, nahiz eta arratsaldetan aprobetxatzen nuen norabaitera joan edo buelta bat emateko.

Zenbat zineten seminarioan?

Kopurua aldatzen joaten zen urtero. Batzuk ordenatu eta beste batzuk aldegin egiten zuten. Hala ere uste dut seminarioan sartu nintzen lehenengo urtean izan ginelajende gehien; hamalau ginen. Beti kopuru horren inguruan ibili ginen hamabi, hamahiru, hamar. Gaur egun berriz, zortzi daude.

Garai batetik hona asko jeitsi da apaizgaien kopurua ez?

Bai. Adibidez datu bat emateko, duela 50 urte, seminarioa ireki zutenean, 1952-1953 urte inguruan seiehun apaizgai zeuden. Orain berriz zortzi bakarriak daude, pixkabat jeitsi da. Nik ikasketak Donostiako seminarioan egin nituen, normalean bakoitzak bere elizbarrutiko seminarioan egiten baititu ikasketa hauek. Eta gurea Donostian dago.

Apaiz sartzeko erabakia hartu zenuenean, zure heburuak zein ziren garbi al zenituen?

Pausu bat eman behar duzunean argi eduki behar duzu aukeratu duzun hori nolabait gustako duzula. Pentsatzen dut karrera bat aukeratzen duzunean gauza bera gertatzen dela, ezjakintasun hori. Beti dago etorkizunari begira duda hori; hau izango ote da nire etorkizuneko lana? Nik nahi dudana?

Seminarioan ikasketak bukatu zenituenean, garbi zenuen apaiz izan nahi zenuela? Nahi dut edo ez dut nahi?

Sei urtetan lantzen joaten zaren zerbait da. Apaiz bat nola bizi den zagutzen joaten zara, zein gauza egin ditzazkeen… Hori lehenengo egunetik planteatzen duzun zerbait da, ez da azkenengo egunean galdetzen dizuten zerbait. Prakikak ere egiten genituen parroki ezberdinetan eta banekien zer aukeratu nuen. Apaiz izatearen hori, urte guzti horietan frogatzen duzu, ze ez zara apaiz egiten azkenengo egunean. Ezkontzera doazen bikote bat bezala, ezkontza egunean noski maite dutela elkar, baina, maitasun hori aurretik zegoen gauza bat zen. Nolabait esateko, aurretik zegoen maitasun hori firmatzen dute. Apaiz baten kasua da.

Azpeitia al da zure apaiz lanetan lehenengo parrokia?

Apaiz bai. Apaizgai praktika moduko batzuk egin nituen, bai sendotza edo aisialdikoa talddeak izan nituen, baina oso lan puntualak izan ziren. Ni Azpeitira etorri nintzenean jada diakono(apaiz izatearen aurreko pausoa) ordenatuta etorri nintzen. Diakono, 2001eko ekainaren 29an, San Pedro egunez, ordenatu nintzen. 2002ko uztailaren 21ean ordenatu nintzen eta urte bereko San Inazioetan apaiz etorri nintzen.

Nolakoa izan zen hasiera hura?

Ona, hasiera guztiak izatendira zailak, nahiz eta ikasi, ezjakintasun hori beti dago. Hasierako dudekin, baina denborarekin ikasten joaten zara. Herria asko gustatu zitzaidan hasierahasieratik. Ni berez Billabonakoa naiz, eta agian Billabonak ez du Azpeitiak duen pertsonalitate hori.

Etorri berritan kideen laguntza izan al zenuen?

Nik harremana Keparekin izan dut, bere baita parrokiko beste apziza. Baina bestela ere norberak baditu beste apaiz lagunak. Kepak ireki zidan parrokira bidea, gauzak egiteko modua azaldu, zer egin behar nuen eta zer ez…

Zer moduz hartu zintuzten azpeitiarrek?

Ondo. Inor ezagutzen ez duzun herri batera iristean, hasiera beti izaten da zaila. Hasierartk nabaritzen nuen jendeak ezagutzen ninduela, aldarean ikusita edo jakin bazekiela apaiza nintzela. Baina nik bitartean ez nuen hainbeste jende ezagutzen. Baina pixkanaka-pixkanaka joaten zara zure lekua bilatzen. Hasieran eliz inguruko jendea edo gertuko jendearekin izan nuen harremana baina gero, joan naiz jende gehiago ezagutzen. Jende gaztea geroxeago ezagutu dut, baina hori normala da. Herri batera joan eta denbora asko behar da jendea ezagutzeko. Orain esan dezaket hirugarren urtean jende dezente ezagutzen dudala.

Azpeitiarrak oso erlijiosoak al gara?

Nik ezagutu ditudan beste parrokia eta herriekin alderatuz, bai. Azpeitian jende dezente etortzen da oraindik elizara. Hori bai leku guztietan bezala, jende heldua eta gero eta gutxiago, eta gazteak oso gutxi, errealitatea hori da. Baina ni izan naizen beste herrietan baino jende gehiago hurbiltzen da elizara.

Garai batetik hona eliz ospakizun eta prozesioetan jende kopurua asko jeitsi da. Gazteriaren partehartzea sustatzeko asmo edo burutaziorik ba al duzu?

Ez dut uste helburua jendea prozesioetara joatea denik. Azken batean prozesioa fedea bizitzeko modu bat da.

Eta gazteria elizara hurbiltzeko?

Gazteekin, umeekin, helduekin lan egiten dugunean helburu nagusia ez da jendea mezetara etortzea. Azken finean, meza edo eukaristia ospakizun bat da, gure barruan edo gure bizitzan bizi dugun horren adierazgarri den ospakizuna. Guk gehienbat lantzen duguna, esperientzi bat elkarbanatzea da, bizitza estilo bat, balore batzuetan oinarritua. Nik uste hori dela garrantzitsuena. Lana sei urteko haurrarekin hasi, hamabi urterekin aisialdian jarraitzen duen gaztearekin eta hamasei-hamazazpi urterekin sendatzara datorren gaztearekin egiten dugu. Helburua, balore konkretu batzuetan oinarritutako fede esperientzi eta bizitza estilo bat transmititzea da.

Eliza ez al da zaharkituta gelditu?

Zuk bonbila bat pizteko, konektatu egin behar duzu pila batekin-edo, grafikoki adierazita. Bonbila ez bada pizten, gure fede esperientzia hori ezin badugu transmititu, ez dago komunikaziorik. Indar hori, pilaren potentzia hori ez dugula ematen esan nahiko du horrek. Zerren ondorio izan daitekeen hori? Eliza zaharkituta dago, talde edo instituzio handi bat bezala oso mantso dijoa aldian aldiko modu eta ohituretara jartzeko. Hori alde batetik, bestetik berriz, gure gizarteak ere ez du asko laguntzen esperientzia sakon bat egitera. Askotan jasotzen dugun mezua honako hau da: lan egin ezazu baina dirua lortzeko edo lanpostu on bat izatekoeta horrela dirua lortzeko. Gero disfrutatu, baina disfrutatu benetan, ez zaitez kezkatu ezertaz. Jainkoa, erlijioa, besteak, nere ingurukoak… askotan gizarteko egoera ezberdinak alde batera gelditzen dira, ez doaz nirekin, ni ondo nago eta besteek egin dezaketela ahal dutena. Normalean bizitzan ez da arrazoi bakarra izaten zerbaiten erantzule, multzo bat edo faktore ezberdinek eragiten dute horrelako situazio bat. Honekin ez dut esan nahi eliza perfektua denik, elizak oraindik pauso ugari eta oso garrantzitsuak eman behar ditu etorkizunari begira, bestela, nik uste ez duela izango zereginik gure gizartean. Bestela arriskua izan dezake fosil edo “relikia” bezala gelditzeko.

Zuk kristautasunaren ikuspegi freskoagoa izango duzu ez?

Pentsatzen dut baietz. Nik 27 urte ditut eta gizarte honetako errealitatea ezagutu dut, hau da, beste gazte bat bezala bizi izan naiz: errealitatea ezagutu dut, jendea… Ez zait arraroa egin hemen bizitzea eta nire kristautasuna modu normal eta natural batean bizitzea. Beste gazte batek bizi dezakeen bezala, baina nire kasuan inplikazioa, modu batean bizi izan dut. Kristautasuna transmititzerakoan, niri transmititu didatena transmititzen dudala uste dut. Nire herrian betidanik apaizak beste edozein bezala ikusi izan ditut; normal jantzita, lagunak dituena, herrian bizi direnak…alde horretatik dena normal ikusi izan dut, nahiz eta jendeak beste “txip” batekin ikusi askotan.

Zure ingurukoek esan zenienean apaiz sartu behar zenuela, zer erreakzio izan zuten?

Nik ez dut alde horretatik inolako arazorik izan. Nik uste, gurasoei apaiz sartu behar nuela esatea, eman niezaiekeen albisterik onenetakoa zela. Lagunek ere oso ondo hartu zuten, batzuk arritu ziren eta galdetu zidaten ea ongi pentsatu al nuen, baina orokorrean dena normala izan zen. Gainera ni urte askoan nenbilen parrokian, talde batean eta bestean eta nik uste espero zutela. Agian ez horrelako pauso bat ematea baina zerbait bai. Alde horretatik oso ondo eta eskertzekoa da, behin horrelako pauso bat ematera ausartu eta duda egin dezakezu ingurukoek ez badizute laguntzen. Baina nik ez dut horrelako arazorik izan.

Gizartea adina modernizatuko al da inoiz eliza?

Nik ez dakit, teorian pauso hori posiple da. Elizak instituzio handi bat bezala 20 nendeko historia du eta ezin da hori egun batetik bestera aldatu. Nahiz eta askotan hori nai izan, gauzak ez dira hain errazak. Nik uste azken 50 urteetan gauzak asko konplikatuzaizkiola elizari. Lehen, eliza, kristautasuna, fedea, bizitzeko era ulertzeko era bakarra zegoen: erromatarra eta latinez, meza edo eukaristia berdin bizi zen leku guztietan. Orain hizkuntzaren aldetik asko aldatu da eta eliza ikusteko era ere aldatu da. Azken urteetan kongregazio edo fedea bizitzeko mugimendu oso berezi batzuk sortu dira eta oso ezberdinak. Alde batetik ikusten ditugu mugimendu oso aurrerakoiak eta gizartera asko hurbildu nahi dutenak eta bestetik oso-oso tradizionalak direnak, orain 100 urteko elizara itzuli nahi dutenak kontrastea oso handia da. Ni askotan hobeto konpontzen kristaua ez den nire adineko gazte batekin, nahiz eta kristaua ez izan, beste mugimendu bateko kiristau batekin baino. Bizitza ikusteko ikuspegia hain da ezberdina. Azpeitian eskola erlijioso asko daude baina gero ez da horrenbeste nabari. Azpeitiak historia oso konkretua izan du eta nik uste hori markatu duena Loiola eta San Inazio Loiolako izan direla. Horren ingurura kongregazio asko inguratu ziren hona eta alde horretatik asko markatu dute Azpeitia. San Inazio beste nonbaitekoa izango balitz, nik uste oso ezberdina izango litzatekeela hemengo errealitatea. Puntu klabea izan da azpeitiko erlijiotasuna edo fede esperientzia ulertzeko, motibaziorik garrantzitsuena. Azkenean bizitzan gu garena, gure inguruan daukaguna eta honek gugan duen eragina eta gauza denetan da, eta fedean berdin. Mellillan jaio bagina musunmanak izango ginateke eta nahiz eta guk askotan gauza asko hautatzen ditugula pentsatu, batzuk berez datozkigu.

Azpeitian lagunik ba al duzu?

Bai, gero eta gehiago gainera.

Larunbat gauetan-eta ibiltzen zara kalean ezta?

Bai tarteka.Beti ere igandean dudana kontuan izanik ordea.

Kalean, beste gazteren bat ezagutu eta apaiza zarela esaten diozunean, zer erreakzio izanten dute?

Gero eta jende gehiagok ezagutzen zaitu eta hori nabari da. Adibidez taberna batera sartu eta begiradak nabari dira, begiradak egiteko moduan, komentarioak eta egiteko moduan…Baina beno, zer egingo diogu ba, nik beti esaten dut hori gure kontratuan datorrela eta ez nau harritzen.

Ez al zaizu zure buruari mugak jartzen dizkiozula?

Baina beti jartzen dizkiogu mugak gure bizitzari. Denok ezin dugu bizitzan nahi duguna egin . Nik bai seminario garaian eta bai orain gauza berdinak egiten ditut, gazte asko bezala bizi naiz. Aste barruan nire adineko gazteak ikasketak bukatzen edo lanean ari dira eta asteburua guztiok bezala piskat aprobetxatzen dut lagunekin egon eta gustuko gauzak egiteko: zinera joan, afaltzera irten.... Nahiz eta guk igandean plus bat izan. Bizimodu honek egiten digu bizitzaren eskema bat baino bere flexiblitatea du.

Apaiz izatea beste lan bat bezalakoa al da?

Apaiz bizitza ulertzeko moduari ez nioke lana deituko, bizitza estilo bat da. Ni ez naiz elizara sartu eta apaiza eta irtendakoan kito. Nik uste bizitza estilo bat dela, eta elizatik irtenda ere apaiz izaten jarraitzen dut. Bokazio konkretu bat da, bizitza orokortasunean hartzen duen zerbait da. Ni apaiz edo kristaua naiz egin behar konkretu batekin eguneko 24 orduaetan. Nahiz etai ez egon elizan edo bilera konkretu batean, jendearekin harremana dudan guztian nabari da apaiza naizela eta gainera nabaritu behar dela iruditzen zait. Jendea tratatzeko moduan, jendearekin egoteko moduan…niri norbait inguratzen bazait ezin diot esan nire orduak egin ditudala eta bihar itzultzeko. Azkenean horretara ere ohitzen zara, haseran agobiatu zintezke baina azken finean dena ohitzea da.

Azpetia herri oso euskalduna da, garrantzitsua izan al da euskaraz jakitea bertan integratzeko?

Bai, nik ikastolan eta beti egin izan dut euskaraz. Herri berri batera joateak duen nobedade edo zailtasun horri, bertako hizkuntza ez jakitea gehitzen badiozu, oraindik eta gehiago zailtzen da egoera eta uste dut euskera ez jakiteak oraindik gehiago, euskara ikasteko zailtasun hori dela-eta.

Lehen apaizak garrantzitsuak izaten ziren herrian eta garrantzia izaten zuten hauen esanek, oraindik horrela al da azpeitian?

Ez dut uste. Lehen apaizak apaiz izateagatik bazuen zeresanik baina nik uste orain dugun kulturarik ez zuela lehen. Lehen apaizak bere lana egiteaz gain abokatu, psikologo… lan asko egiten zituen. Gauza asko egokitu dira orain eta bakoitzak bere zeregin konkretu du. Oraindik herri txikietan bada memoria bat eta jende helduari ezin diozu buruan duen eskema hori aldatu. Berak txiki txikitatik duen eskema hori ez diozu aldatuko, baino hau aldatuz doa. Laster elizak bere eginbeharrak egingo ditu eta kito.

Dotrina pedagogikoki asko aldatu da baina oraindik oso matxista izaten jarraitzen du.

Bai, oraindik eliza oso matxista da. Ari dira gauza batzuk aldatzen baina oso mantso. Denok nahi ditugu gauzak egun batetik bestera aldatu baino urte asko pasa beharko direla hau aldatzeko, eta normaltzeko. Elizak hau ikusi du eta guk ere ikusten dugu, badaude gauza batzuk ezin direnak onartu ere egin. Lehen esan duguna, badaude elizaren barruan talde tradizional batzuk, eliza tradizionala nahi dutenak eta eliza tradizional honen barruan emakumearen papera nolabait ukatua edo baztertua dago. Baina nik uste gauzak aldatuko direla edo aldatu behar ditugula. Azkenean inguruko parroki asko konturatu dira eta barneratu dute eta ahalegin asko egiten hari direla gori lantzeko. Hau ikusteko ez dago gure inguruko parrokietara inguratu besterik, gure pastoralgileetatik % 85-%90a emakumeak dira eta 60-70 katekista ditugu, guztiak emakumeak dira. Historian emakumeak azpiko edo izkutuko lanak egin izan ditu baina hau aldatzeko ere alhaleginak egiten ari direla uste dut.

Emakumea iritsiko al da inoiz emakume bat meza ematera?

Teologikoki oso zaila da frogatzea emakumeek ezin dutela mezarik eman. Nire iritziz aberastesun bat izango litzateke pauso hori. Pluralitateak aberastasuna ematen baitio guztiari. Asko “humanizatuko” litzateke eliza, nabari baita orain arte gizonezkoek agindu dutela hemen ere.

Inoiz apaiz bat ezkontzea posible izango ote da?

Ez dago arazorik, tradizio baten ondorengoa da hau. Ebangelioan, apaizak eta gotzaiak ezkon zitezkeen, gure historiak beste bide bat jarraitu duen arren. Baina hau horrela izango balitz ez litzateke ezer gertatuko.

Zuk ez al duzu ezkondu eta familia bat izateko ametsik?

Seminarioan hasi nintzenetik garbi izan dut zer utziko nuen alde batera, baina nahiago izan dut beste era batera bizitzea. Orain momentuan komodo nago daramadan bizimoduarekin.

Eliza oraingo gaietan ez da asko sartzen edo ez ditu ikusi nahi. Honek ez al du jendea urruntzen?

Elizak oraindik gauza asko onartu behar ditu, eta nik uste onartu aurretik gauza askotaz hitz egin behar duela. Ez modu txar batean, modu natural eta normaltasun batean baizik. Hitz egiteagatik eta gauzak planteatzeagatik ez da ezer gertatzen. Elizak familia tradizionala planteatzen du alde batetik baina ikusten dugu arazoak zeintzuk diren, hori ere ez da ideala. Emakumearen tratu txarrak, familian izaten diren bronka guztiak, seme alabei ematen zaien tratua, familietan agertzen diren hainbat eta hainbat arazo, bakardadea…esan nahi dut hori ere ez dela ideala.

Elizak antisorgailuen onarpen ezak ba al dueraginik gizarteak elizarekiko duen jarreran?

Nik uste dut baietz, iturrietara joaten bagara, guretzat ebangelioa salbatzailea eta askatzailea da zoriona ematen digu eta besteengana maitasunez hurbiltzen laguntzen digula esaten badugu, gero zertan nabari da hori? Gauza horietan justu kontrakoa egiten ari gara, pertsonei askatasuna kentzen diegu. Pertsonek bere heldutasunarekin hartu ditzakeen erabaki edo soluzioak kritikatzen ditugu eta ez dakit askotan ez al garen justu kontrakoa egiten ari. Afrikan demostratu da zenbateko prebentzio izan dezaketen antisorgailuek eta derrepente esatea hori guztiz debekatua dagoela. Errealitate guztiak oso ezberdinak dira eta guztiak izan behar dira kontuan, hemen oso bestelakoa da egoera.

Zuk izango al zenuke arazorik bikote homosexual bat ezkontzeko?

Alde batetik, ezingo nituzke ezkondu elizak ez duelako uzten baina esango nieke neretzat elkar maite badira, elkarren arteko errrespetua zaintzen badute, beren erlazioa heldutasunez ematen badute eta azkenik inori minik ez badiote egiten zer arazo dago? Nahiz eta bi mutil izan, neska eta mutila izan beltza eta horia izan … zer arazo dago? Hori errespetatzen bada errespetua eta maitasuna badago zer arazo dago. Nik ez neku arazaorik izango ezkontzeko baina instituzio batean nago eta ezin dut nahi dudana egin. Nik galdetuko nieke zertarako ezkondu behar duten horrela ongi bizi badira.

Zenbat ezkontza ospatu dituzu?

1. bat inguru.

Elizaz edozein ezkondu al daiteke?

Askotan ikusten duzu askori fedea ez zaiela asko inporta eta beraien artean ere askotan arazoak ikusten dituzu. Nire ustez bi gauza gertatzen dira: alde batetik konsekuenteak izan behar dugu gure buruarekin eta zergatik ezkondu behar dut elizaz? Sinesten dudalako, nahi dudalako eta pausu hori eman nahi dudalako baina bestetik badago tradizio bat eta gehienek egiten dutelako eta dena eta askoz ere politagoa delako. Musika organoa, loreak, erretaulak…markoa ere politagoa da udaletxean ezkontzea baino. Bataiatuta badago eta ez badago bestelako arazorik edozein ezkon daiteke. Nik uste ezkontzera doan bikote bat heldutasun batekin etortzen dela eta asko pentsatuta eta heldutasunez hartutako erabakia dela uste dut. Gero bakoitzak ikusiko du zergatik egiten duen.

Zein da apaiz la zailena edo gutxien gustatzen zaizuna?

Niri gehien kosta zaidana eta oraindik kostatzen zaidana hiletak dira. Askotan momentu horrek duen zailtasunagatik edo kostatzen zait gehien. Konfesatzea ez da oso zaila, gainera gaur egun ez da jende asko joaten. Joaten diren gutxiak gainera modu tradizionalean konfesatzen dira normalean.

Zer egiten duzu egun normal batean?

Goizetan ez dut mezarik izaten orain. Egun guztiak ez dira berdinak izaten, egun oso ezberdinak izan ditzaket. Adibidez asteburu bat edo astelehen bat oso ezberdinak dira. Nomalean aste barruan astelehena libre samar hartzea gustatzen zait eta beste egunetan goizetan arratsaldeko bilerak prestatzen ditut. Arratsaldetan katekisia izaten dut gehienetan, katekistekin biltzen nahiz normalean. Beste lanen bat badut hura egiten dut, gure agenda nahiko flexiblea da alde horretatik.

Bakarrik bizi al zara? Zer moduz moldatzen zara etxeko lanekin?

Bai bakar bakarrik bizi naiz eta oso ondo. Ni ez naiz etxean bizitzetik bakarrik bizitzera pasa. Seminarioko bizitzara ohitua nengoen, besteekin bizi nintzen, nire logela nuen… Nire kasuan ohituta nengoen etxetik kanpora bizitzera. Askotan galdetzen didate ez al naizen bakarrik sentitzen baina egia esan ez dut denborarik bakarrik sentitzeko ere. Zeregin asko izaten ditut eta ez dut denbora gehiegi bakarrik sentitzeko. Etxeko lanetan nahiko ona naiz, aspiradora pasa erraztu, fregona pasa…Horiek oso ondo baina sukaldean desastre bat nahiz. Askotan nahiago nonbaitera deitu edo amak prestatutakoa deskongelatu kazuelekin-eta bueltaka hasi baino.

Zenbait herritan apaiz etxeak izaten dira ez?

Ez orain normalean leku guztietan apaizak bakarrik bizi dira. Egon izan dira bi-hiru apaiz elkarrekin bizitzen ere, adibidez hemen Kepa eta Patxi batera bizi izan ziren. Seminariotik batera irten ziren eta lagunak zirenez batera bizi ziren hemen ere. Baina normalena bakarrik bizitzea da.

Azkar-azkar

Jainkoa. Egunero gurekin dagoen aita.

Zerua. Guztion topagunea.

Infernua. Jainkoaren ametsetan ez dago infernuarentzat lekurik.

Aita Santua. Aitona.

Sexua. Kantitatea baino hobe kalitatea.

Afizio bat. Nire lagunak zaintzea.

Antisorgailuak. Gai korapilatsua

Bizitza. Zorion bidea.