Hauteskundeak : Miren Odriozola - Habea plataformako hautagaia alkatetzarako

“Hauteskundeetan izango gara gu, eta ea EAJk eta EAk errespetatzen dituzten emaitzak”

Nekatuta eta haserre dago Miren Odriozola elkarrizketaren unean. Nekatuta, duela egun gutxi utzi dutelako legez kanpo Udalbiltza, eta bera bertako batzorde eragileko kide denez, jo eta ke ibili da azkeneko orduetan, egoerari aurre egin nahian. Eta haserre, horretaz ez ezik, ordu eskas batzuk direlako Espainiako Estatuak Habea ere legez kanpo utzi duela, eta bera denez Azpeitiko zerrendaburua... Igandea da, eta atsedena nahi du. “Jai politikoa hartu dut”, dio. Ez, bestela, ordea, astean zehar ez bezala lanean ari baita baserrian. Uztarriari egin dio tarterik.

-Espainiako Estatuak legez kanpo jo zaituzte?

Gu jarri gaitu orain. Eta oraintxe Udalbiltza ere bai. Eta lehen beste batzuk: Batasuna, EH, HB, Segi, Jarrai, Amnistiaren Aldeko Batzordeak… Egin eta Egunkaria ere itxi zituzten. Ezker abertzalearen kontra ari dira, deuseztu egin nahi dute, baina aurretik aipatu ditudan erakunde edo egunkari batzuk ikusita, garbi dago Euskal Herriaren kontra ari direla. Astakeria astakeriaren gainetik, gezur potoloak gezur potoloen gainetik.

-Beltza egoera…

Oso. Euskaldun sentitzen eta euskaldun bezala bizitzea erabaki duen edonoren kontra ari dira. Demokrazia falta izugarria dago.

-Hauteskundeetan izango zaretela esan duzue.

Hor egoteko eskubidea dugulako. Eta egongo gara. Gure boto paperekin.

-Nola, ordea?

Ez digute kanpaina egiten utziko, baina gu herriko talde, sindikatu, elkarte, alderdi… guztiekin egongo gara, gure programa azalduko eta kaleratuko dugu, geure botoak emango dizkiegu haiei eta herritar guztiei, gu bozkatzeko aukera egongo delako. Hori ziur.

-Eta gero?

Gero, abertzaleak direla esaten duten horiek izango dute erantzunkizuna. Emaitza batzuk egongo dira hilaren 25 gauean, Habeak horrenbeste lortuko ditu, horrenbeste horren arabera zinegotzi kopuru bat izango du, eta ikusiko dugu EAJk eta EAk hori errespetatuko duten.

-Eta itxaropenik bai?

Orain arte zer egin duten ikusita, ez handiegia. EAJk eta EAk esaten dute ez daudela ados Espainiako Alderdien Legearekin, baina gero zer egiten dute horren kontra joateko? Orain arte gauza handirik ez. Eta gero ere… Guk esaten diegu koherentziz jokatzeko eta errespetatzeko hilaren 25eko emaitzak. Hitzetatik ekintzetara pasatzeko.

-EH 1999an %34 lortu zuen Azpeitian. Orain zer Azpeitia gera daiteke?

Oso Azpeitia herrena, orduan botoa eman ziguten ia hiru mila biztanlek ez dute aukerarik izango, baina, hala ere, gu aurkeztuko gara. Gero boto horiek nuloak izan daitezkeela? Bai, bai hor ikusiko da zenbat azpeitiarrek babesten duten ezkertiar eta abertzale mugimendua.

Baina ez al duzu uste baleko botoaren aldeko kanpaina egingo duela - EAJ-EAk, Azpeitian tarteko?

Bai, eta hasi dira esaten biak. Baina demostratuko diegu Euskal Herrian milaka garela herri honi buelta eman nahi diogunak eta herri hau eraikitzea nahi dugunak.

-Eraiki, denekin.

Denekin. Hortetarako minimo batzuk adostera iritsi behar dugu.

-PPk eta PSOEk ere arazoak dituzte zerrendak osatzeko. Habearen arazoa hor dago. Zilegitasunik ba al dute hauteskunde hauek?

Ez dira hauteskunde demokratikoak, ezta gutxiago ere.

-Baina zergatik diozu hori: Habeara begira edo…?

Denera begira. Eta dagoen egoeragatik. Alde bateko eta besteko eskubideak egunero urratuta daude. Baina esango nuke askotan alde bateko indarkeriari botatzen zaiola errua, beste aldeko indarkeria ez dela aitatu ere egiten, baina uste dut indarkeriarik handiena Estatuak egiten duena dela.

-Nola gainditu hau?

Denen eskubide indibidualak eta kolektiboak errespetatuko balira, egoera gaindituko genuke.

-Zuk uste hauteskundeetara begira egoera erosoan daudela EAJ eta EA?

Nik uste inork ez duela une hauetan erosotasunik. Baina batzuek handiagoa dute besteek baino.

-Sozialista Abertzaleen gaur egungo zinegotzietatik zeu zara berriro aurkeztu zaren bakarra. Zer esan nahi du horrek?

Gauza bat baino gehiago. Batetik, jende bat udal honetako funtzionamenduarekin erre egin da. Bestetik, bakoitzak du bere familia, lana eta horrek konpromisoak hartzeko denbora kentzen du.

-Ez al dago beste faktorerik? Egoera politikoa?… Orain lau urte Lizarra-Garazi garaia zen…

Dudarik ez egoera politikoak eragina duela, baina hemen egon diren pertsonek ez dut uste egoera politikoagatik utzi dutenik.

-Ez al duzue arazorik izan jendea aurkitzeko?

Bai. Egia da Habea sortu dugunean arazoak izan ditugula jendea zerrendan aurrean sartzeko. Eta nik uste egoera politiko honegatik jendea beldurra duela.

-Gauzak nola aldatzen diren: orain lau urte irabaztekotan egon zen EH, eta orain legez kanpo utzi dute Habea.

Bai, baina guk beti bezala jarraituko dugu lanean. Abertzaleak eta ezkertiarrak gara. Gainera, gauza bat: oraingoan EAJ eta EA koalizioan doaz Azpeitian, baina ikusita biak zer jokabide hartzen ari diren, jende bati begiak ere argitu dizkio. Karetak denok kendu ditugu eta bakoitza den bezala azaltzen ari dira.

-Hauteskundeetako emaitzei begira zer?

Ba boto asko lortuko ditugula.

-2.923 boto izan ziren 1999an.

Espero dugu eustea.

-2001ean EAEkoen mila galdu ziren.

Bai, baina orduan polarizazioa handia egon zen. “Major Oreja dator eta EAJri eman behar zaio botoa”, esaten zen. Eta jende askok hala egin zuen. Baina harrezkero jendeak ikusi du EAJk zer egin duen eta damutu egin zaio 2001ean EAJri botoa eman izana.

-Ezker abertzalea ez dago 1999an baino hobeto, ezta 2001ean baino ere: batasunik gabe… Borroka armatua hor dago.

Egia da hori, baina egia da, baita ere, estatuen jarrerak gogortu egin direla asko, eta gogortu egin direla ezker abertzalearen kontra lehenengo eta, gero, herri honen kontra. Egoera gainditzeko marko honetatik atera beharra dugu, bestela gu zapaltzen jarraitzeko aukera ematen diegu estatuei. Aznarrek berak esan du ez duela Gernikako Estatutuaren beste transferentzirik egingo. Gehiago esango nuke: lehen lortutako gauzak kentzera joango dira hauek. Beraz, aurre egin behar diegu, baina aurre abertzale guztiok egin behar diegu, eta lortu behar dugu gutxieneko akordioa bi estatuei aurre egiteko eta bide bat bilatzeko eta gatazka hau gainditzeko. Ni seguru nago Lizarra-Garazi edo beste izeneko akordio bat lortuko balitz, borroka armatua ere gaindituko litzatekeela.

-EAJk eta EAk esaten du beste marko bat nahi duela…

Bai, baina Ibarretxek egiten duen planteamendua Espainiarekin libreki atxikitzearena da. Bideragurutzean gaude, autodeterminazio eskubidea gurea da eta hori behingoz martxan jartzen hasi behar dugu, eta Ibarretxeren plana ez da autodeterminazioarena. Lurraldetasuna ere ez du planteatzen, EAEra begira egin duelako proposamena, eta gure nazioa zazpi lurraldetakoa da, eta hor ere behingoz zazpi lurralde bezala pentsatzen hasi behar dugu, nazio bezala pentsatzen.

-Inoiz baino zinegotzi gehiagorekin egon da ezker abertzalea Azpeitian. Zertarako?

Ba gu orain dela lau urte sartu ginenean, programa orokorraz aparte, bi helburu nagusi genituen: alde batetik, udal hau demokratizatzea, Udalaren barruan alderdien funtzionamendua aldatzea, beste era bateko partehartzea; beste aldetik, azpeitiarren partehartzea bultzatzea. Egia da lehen aldiz Udaleko batzorde eta erakunde guztietan parte hartzeko aukera eman zigutela. Gu denetan sartu ginen, batean izan ezik –Lapatx Zabortegia S.A.n ez genuen sartzerik nahi izan, oraindik konpondu ez den afera bategatik eta ez dugulako nahi S.A., Mankomunitatea baizik-.

-Eta zertarako balio izan dizue partehartze horrek?

Batzuetan okerrago egon gara besteetan baino. Adibidez, Udal Gobernu Batzordean presentzia eduki genuen, baina egoera politiko okerragatik EAJk erabaki zuen batzorde horretatik bidaltzea, nahiz eta beste herri batzuetan EHko jendeak gobernu batzordeetan jarraitu duen. Eta guk orain arte ez bezala parte hartzea izan badugu ere, gehienetan dekretuz erabaki izan dira gauzak, eta, beraz, eztabaidak-eta moztu egiten dira horrela. Esate baterako, aurten aurrekontuei gertatu izan zaiguna. Aurten ja izan da izugarria. Hau da, guk herriko eragileekin eta taldeekin aurrekontuak prestatu genituen eta proposamen potolo bat egin genuen, baina uste dut EAJk eta EAk gure proposamen ez dutela ezta irakurri ere egin. Beraiek aurkeztu ziguten zirriborroa eta handik astebete baino lehenago udalbatzarrera eraman eta eztabaida txikienak ere ez da egon. Hori ez dute ahalbideratu. Beraz, nahiz eta leku guztietan egon, posibilitate gutxi eduki dugu, nahiz eta guk proposamen ugari planteatu.

-Orduan, zer lortu duzue?

Udaletxean bulegoa bai, behintzat; lehen aldiz. Lanerako laguntzen dizu sikiera. Bestetik, eta lehen erantzunera joanez, guk proposatu genuen udal batzordeak irekiak izatea, herritarrek parte hartzeko, eta EAJk eta EAk ez dute nahi izan baina batzordeburu batzuek behintzat bilerak eduki dituzte herritarrekin, kultur aldetik, turismo aldetik, emakumearen gai aldetik, eta hori pauso txiki bat da.

-Nolakoa izan da Jose Mari Bastidaren itzala?

Handia. Adibide bat: kultur etxea. Azpeitian kulturari buruz azterketa sakon bat egin zen, gero Kultura batzordeburuak zenbait bilera egin zituen kultur talde askorekin, herrian hainbeste urteetan eskatu izan den kultur etxea aurrera eramateko, gainera iaz esan zuten proiektua ere egingo zutela, Basazabal barrutik berritzen hasiko zirela, baina halako batean Bastidak dena blokeatu egin zuen, eta herritarren ilusioak hor geratu dira zapuztuta. Hemen badirudi pertsona batek erabaki izan dituela gauzak.

-Hemezortzi urte egin ditu alkate. Gehiegi, zure ustez?

Niretzat, bai. Gehiegi dira. Pertsona batek ditu bere maniak, bere gauzak eta orduan…

-Beraz, hemezortzi urte gehiegi al dira? Ezker abertzaleko alkate batzuek ere urteak daramatzate karguan eta berriro aurkeztuko dira…

Bai, bai. Hori denentzako esaten dut. Bi legegintzaldi nahikoa dira, eta hala jarriko nituzke. Hor alkate bat baldin badago talde lana oso ondo egiten dakiena, oso ondo. Baina alkatea oso pertsonalista baldin bada, ba oso kaltegarria da bere hautetsientzat eta baita herritarrentzat ere.

-Eizmendi da EAJ-EAko hautagaia. Garai batean ezkerreko alderdi bateko hautes zerrendakoa: EEkoa. Zer?

Nik ez dut pertsona bezala gehiegi ezagutzen. Ikusteko dago. Baina argi dago bere planteamenduak eta gureak ez dira berdinak. Ez dakit Eizmendik zenbateraino talante ezkertiarra eduki dezakeen EAJn parte hartzeko, eskubiko alderdia baita EAJ. Baina ikusiko dugu. Berak irabazten badu, espero dugu guri lan egitea orain arte baino errazagoa egingo zaigula.

-Hauteskundeetara aurkeztuko zaretela diozu. Baina, egoera honetan. badirudi bigarren mailan geratuko direla proposamenak eta, ezta?

Guk boto ugari aterako ditugu. Zertarako? Herriko arazo larrienei erantzuna ematen saiatzeko.

-Zein dira arazo larri horiek?

Etxebizitzena da bat. Etxebizitza falta ez dago Azpeitian, %25 inguru hutsik daudelako, baina lau urte hauetan 600 etxebizitzatik gora egin dira eta prezioak 30 milioi pezetatik gorakoak; 40-45ekoak egin dira. 1994tik, Maturanaren legea atera zenetik, ez da babes ofizialeko etxebizitza bakar bat egin Azpeitian, eta horrelakoak falta dira, batez ere gazteentzat, 30-32 urtekoak oraindik gurasoenean daudelako, dirurik ez dutela etxeko bat erosteko.

-Beste arazorik?

Alde Zaharra. Urte askotan erabat utzita dago. Adibidez, kaleak itxi dira baina ez da oinezkotu. Plan estrategikoa egin behar du Udalak. Kalez kale, etxez etxe hasi behar da lanean, bota behar diren etxebizitzak bota eta berriak egin, konpondu behar direnak konpondu, alokairua sustatu, etxebizitza eskaeraren errolda egin, Udalaren lurretan etxeak egin…

-Saihesbidea egin, bai edo ez?

Foru Aldundiak erabaki du Landeta aldekoa egitea. Guk, hala ere, saihesbidea egin aurretik esaten duguna da lehendabizi beste neurri batzuk hartu behar direla, eta hala jakinarazi diegu Udalari eta Foru Aldundiari, eta gero ikusi saihesbidea behar den edo ez. Adibidez, garraioa oso gaizki dago: auzoetara ez dago, herrian bertan oso gutxi, eta bultzatu eta sustatu beharra dago.

-Baina trafiko handia dago.

Trafikoa asko arindu daiteke garraio ona jartzen bada: auzoetara, enpresetara...; merkeagoak dira, arriskua txikiagoa da. Eta kanpaina onak egin behar dira, auto asko dagoelako; pertsonako autoa. Horiek guztiak eginda gero, saihesbidearen beharra dagoela? Ba ikusiko genuke. Eta guk Urolako trena bultzatzeko asmoa ere badugu.

-Urolako trena? Nondik nora? Eta nola?

Azkoititik Zumairaino artekoa litzateke. Badakigu Aceraliako arazoa genukeela bide aldetik, baina guk proposatuko genioke labeak herriko beste toki eramatea, herritik kanpoko beste toki batera, guk lagunduta.

-Baina hori orain?

Ez. Zortzi urtera egitekoa edo. Horretaz gain, inguru horretan etxebizitzak egiteko terreno handia geratuko litzateke. Gaur egun Udala ari da planteatzen etxebizitzak Loiola aldera egin behar direla. Guk uste dugu Loiola aldea ekipamenduetarako utzi behar dela, kirol gunerako, ez etxeak egiteko. Etxebizitzak Landetara aldera-eta egin behar dira.

-Beste ardatz bat?

Kultura mailan, Kultur Etxea egitea. Basazabalen edo beste leku batean berria eginda. Azoka Plaza berritzeko dago, adibidez. Bestetik, San Agustinpe lehenbailehen jarri behar da kultur gauzetarako, Soreasu ere bai. Kultur taldeei aukera eman behar zaie, indar handia dagoelako. Gazteria mailan, gaztegunea sortuko genuke. Eta emakumeen ekintza positiboko plana aurrera eraman nahi dugu.

-Hori herrira begirako politika aldetik. Eta herritik kanporakoa? 1999an Udalbiltza sortu zenuten. Nola segitu lanean, segitu behar baduzue?

Guk segituko dugu lanean, guk, ezker abertzalekook. Oso balorazio ona egiten dugulako egindako lanaz. 1999an abertzaleok sortu genuen Udalbiltza, eta guk orduan hartutako erabakiak aurrera eraman ditugu. Euskal Herriarentzat oso erakunde garrantzitsua da, lehen erakundea delako zazpi lurraldeetakoa, nazio mailakoa. Oraindik ez zaio, ordea, behar bezalako garrantzirik eman.

-Zeintzuz ari zara?

Guk eman diogu, buru-belarri jardun duelako gure udal taldeak Udalbiltzaren 11 arloetan eta bestelako proiektu potoloetan (Nazioarteko Konferentzian, esaterako; estaturik gabeko herrien autodeterminazioa ardatz hartuta egin zen, eta oso interesgarria, 31 herri bildu ginelako. Euskal Herriko Eskubideen Karta edo konstituzioa ere egin dugu herritarren parte-hartzearekin; gu egon ginen Azpeitiko taldeekin eta. Hizkuntza aldetik Kontseiluarekin Behatokia sortu dugu), baina EAJk eta EAk ez dute askorik egin, hauek ere Bilbon egon ziren arren sorreran.

-Udalbiltzako aurpegi publikoeta bat izan zara azken lau urte hauetan. Zenbat denbora kendu dizu, edo hori ez da denbora kentzea, beste lan bat delako?

Ez da denbora kentzea edo galtzea, udal ordezkarien lana delako, udalen lana. Ni ez nago liberatuta ez Udalean ez Udalbiltzan, baina horretara begira orduak pasatu ditut, hala egin behar zelako.

-Azpeitia ere Euskal Herria delako, edo Euskal Herria ere Azpeitia?

Bai.

-Habearen apustua, hor jarraitzea lanean?

Dudarik gabe. Eta nahiko genuke bi Udalbiltzak bat egitea. Alderdien liskarren eta egoera politikoaren gainetik dagoen erakundea delako. Elkartzeko eskaera hori egin diegu EAJri eta EAri, baina gehienetan ez dugu erantzunik jaso.

-Udalbiltza ere politika egiteko era bat da, ezta?

Dena da politika.

-Orduan, Udalak politika ere egin behar al du?

Dudarik gabe.

-Baina batzuek diote Udalak batez ere herriko gauzetara mugatu behar duela.

Beste ikuspegi bat ere izan behar du. Gainera, nik neuk udaletxe honetan esan izan dut Azpeitiak Euskal Herrian eredu izateko baldintzak dituela.

-Zer dela eta?

Udaleko hiru alderdiak abertzaleak garelako, edo hala garela esaten dugulako. Herria dezentekoa da, mugimendua dago, euskarak indarra du...

• Di-da batien Miren Odriozola