Jakingarriak

Gauzainen lehen zerbitzua Azpeitian

Gaur egun bezalako jendetzarik ez zen ibiliko gauez seguruenik herrian 1865ean, baina orain bezala orduan ere, nonbait, lapurretarako prest izaten ziren bat baino gehiago, eta hauek mozteko asmoz nahi izan zuten azpeitiar agintariek gauzain zerbitzua sortzea. Ia urte bat igaro zen, lehen aldiz gaiari buruz hitz egin eta ideia egi bihurtu zen bitartean, ahaleginduz tarte horretan, Tolosa, Irun, Hernani eta Bergaran osaturik zituzten gauzainen arautegiak ezagutu eta hausnartzen. 1866ko otsailaren 19an, agintariek eginiko batzarrean erabaki zen hiru gauzain izendatzea, batek besteen buru egiten zuela, zortzi erreal ordainduz eguneko eta erreal bat gutxiago beste biei. Laugarren bat ere izendatzea egokia iruditu zitzaien, aurrekoen hutsuneak betetzeko, erreal bat ordainduz eguneko.

Herria zaintzea bakarrik ez zen izango haien lana, kaleko argiak zaindu beharko zituzten (petrolioa erretzen zutenak), agindutako orduetan piztuz eta itzaliz; aurretik lan hori egiten zuenari ordaintzen zitzaiona, hauen soldatak osatzeko hartu zen. Arautegia Gasteizkoa eta Donostiakoa ezagutu ondoren prestatu zen, eta urte bereko martxoaren 6an ontzat hartu zuen probintziako Gobernadoreak; ondoren, Pablo Martinez jaunaren inprimategian 40 ale egin ziren.

Hamahiru herritarrek eskatu zuten lanpostua: aurrez herriko argiak zaintzen zituen Jose Bernardo Olaizola, Serafin Etxeberria eta Sebastian Aiestaran izendatu zituzten; hutsuneak betetzeko berriz, Kalixto Etxeberria. 1866ko apirilaren lehen igandean kaleratu ziren lehenengo aldiz azpeitiar gauzainak.