Bakarrak munduan! Jo!

danborrada donostia azpeitia urrestilla | Ramon Etxezarreta |  2010/01/20  15:17

Jose Ignacio Lasa eta bere senidetxoak Urrestillara ekarri omen zituzten asto zestotan sendotza sakramentua hartzera. Urrestilla zerbait handia eta “monumentala” ikusi omen zuen. Elizkizunaren oroimen txikienik ere ez omen zitzaion geratu. erroskilak jan zituela eta “mundu osoa” Urrestillako plazan bilduta ikusi zuen ustea bai ordea.

Bizikleta parrilla banatan eramaten gintuzten gurasoek bi anaiok Azpeitira txiki txikiak ginenetik. Lasak Urrestillan izaten zuen pertzepzio bera izaten genuen San Sebastian egunean Plaza Nagusian. Mundu osoa Azpeitian zegoela, eta plaza hark kaleidoskopio batek adina kolore zituela. Ikusgarria zen guretzat Azpeitiko mutikoak danborra jotzen ikustea, inude urri haiek, mikeleteak, banda eta karroza, Karroza, hura gauza! Erregina, miss Azpeitia, tontorrean zuela.

Urtean behin entzutea beste aztarnarik gabe Sarriegiren Donostiako Martxaren lehen konpasak entzun orduko identifikatu eta geure zerbait bezala hartzen genuen,etxeko ezaguna. Ikusle harremana besterik ez genuen izaten urrestildarrok. Ez genuen irudikatzen geure bururik ikuskizun hartan irteten, eskubiderik behar genuenik ere ez genuen pentsatzen. Garaipen propio bezala bai bizi izan genituela nobio urrestildarra zuten erregina aukeratutako urteak. Bat baino gehiago izan ziren.

Gaztarokoak aldiz, helduen danborradak eta parranda beltzak, larrua oilo ipurdi genuela bizi izan genituen, frankismo amaiera, trantsizioa, ikurrina, alderdi politikoak, demokrazia aztarna, danborradaren loraldi urteak izan ziren. Luze zabalean errotuta gelditu zen apaiz donostiarrek katekesiko umeekin abian jarritako usadioa.

Lasa efektuak jarraitu egiten zuen artean. Ikasi genuen Donostian haur danborrada ikusgarri bat egiten zela, Azpeitikoa baino askoz ikusgarriagoa esan nahi da, eta helduen bat ere bazela. Kosta egingo zitzaion Azpeitikoa adinakoa izatea eta ezinezko izango zuen gugan honek eragiten zuen sentipena eragitea. Bakarrak muduan. Izorrai!

Biak ezagutzeko aukera izan dut. Azken urtetako Azpeitikoa ez dut ikusi ahal izan, ez daude paraje horiek ni bezalakoei irribarre egiteko. Biak ditut gogoko, biak propio eta neure. Donostiakoaren handitasuna eta edertasuna ulertzea kosta egin zitzaidan baina aitortu beharra dago gau paregabea dela. Min ematen dit donostiar zenbaitek Azpeitikoari irri egiteak eta azpeitiar zenbaitzuk donostiarrenarekiko esaka itsu eta ezjakinean jarduteak. Biek dute burla eta trufarako motibo ugari, biek dute, askorentzat behintzat, donostiartasun eta azpeitiartasun traszendentaletarako aukera. Biak direla eta ahazten zaigu helburu nagusia, edo danborraden jaiotze arrazoi bat eta bakarra, ondo pasatzea dela.

Agian tarte piska batetik begiratu eta ikustea da onena, Urrestillatik adibidez, biak bizi, gozatu, disfrutatu eta geure sentitzeko. Horregatik ez dut inoiz entenditu zergatik Serafin Barojak Sarriegiren martxarentzat idatzitako hitzetan egiten den aldaketa “Shebashtian bacar bat, da ceruban, ta Donosti bacar bat munduban. ¿Cer santuba ta, cer herriya ta. Cer gaur egun gucico alegriya!”. Alegriyaren ordez Donostia eta Azpeitia sartzen dituzte. Alegriyaren ordez aberriya? .

Hala ere samurberak garenoi ulertuko digute bi festak mirestea eta biei irri egitea, batera gainera, eta azalak oiloipurditan jartzea San Joanen Zortzikoa entzutean ere, dela txistuz, tronpetaz, fliskornoz edo Azpeitiko bandak jota. Ez gara bakarrak munduan baina bai toki askotan dibertitu eta ondo pasatzekoak. Bagera! Gu ere bai! Jo!

Lotura zuzena  |  Erantzun

 

Beldurra dutenen beldur, herritarren beldur

hauteskundeak nazionalistak ez-nazionalistak | Ramon Etxezarreta |  2009/02/20  21:21

 Aldaketa16k eskatu eta idatzitako artikulua.

 

            Urte andana luzean gobernuan egon izana arrazoi aski da askorentzat agintari aldaketa baten beharra ikusi ahal izateko. Ikusi eta exijitzeko. Bbetirakoak ziruditen CIU eta PP makurtu eta lekualdatu ziren Katalunian eta Galizian, beti ere independentistekin lankidetza eta koalizioan. Orain Andaluziako PSOE eta gure PNV geratzen dira, Adanen egunean izendatu eta Josafaterako zelairainoko agindua balute bezala.

 

Ona al den galdetzen diot askotan neure buruari alderdi batek hain iraupen luzeko agintealdiak izatea. Ezetz seguruena erantzuten diot. Hainbeste urte boterean dauden alderdiak, berriro galdetzen diot, aldatzera derrigortuta al gaude politikagintza egokiago baten alde? Eta hemen ere ezetz erantzuten diot, agian komenigarria bai baina ez derrigorrezkoa eta ez ona zer izanik ez duela beti.

 

            Hemengo agintean autonomia asmatu zenetik egun bat bera ere hutsegin gabe daukagun PNV boteretik kendu beharra al dago? Aldatu beharra al dago? Nik erantzuteak barregura eman dezake baina, algarak algara, erantzun egingo dut, bai. Nire ustez, eta gogoz eta nahiez, noski, aldatu egin behar da. Ez ordea, arrazoi handi eta pisu nabarmenekoa izanik, boterean osatu dituen hiru hamarkadengatik, eginkizunak egoki bete ez izanagatik eta beste batzuek izan dezaketen gobernatzeko eskubidea jende askok zalantzan jarri izanagatik. Lehendabiziko argudioa oso eztabaidagarria da eta nire iritzia izanik ere ez dauka egia zer izanik, politikagintzan munduko edozein partetan egon daitekeen eztabaida da eta argudio guztiz subjektiboa beraz, lehia politikorakoa. Bigarrena, aldiz, guztiz nagusia da niretzat. Euskal Herrian jende askok ez du aitortu nahi nazionalista ez diren herritarrek izan dezaketen gobernatzeko eskubidea. Kanpokotzat, ez hemengotzat, hartu ohi dira euskal nazionalista ez direnak. Areago oraindik, nazionalista ez dena kanpozaletzat, kanpotarzaletzat hartzen da, etxeko eta bertakoen kontrariotzat. Demokrazia garrantzizkoa eta ezinbestekoa delako eta lehen helburua delako jarrera horiek desagertu egin behar dute eta desagertzeko modurik hoberena kanpotar, kanpozaletar, atzerrizale, apatrida, bertakoaren eta bertatiarren kontrario jotzen diren horiek gobernuan jarri eta ezer ez dela gertatzen den probatzea da Eskubidea aitortu bakarrik ez, teoria inork ez die ukatzen, praktikan jarri ere bai.

 

            Patxi Lopezen hautagaitza dela eta, Espainiako eta Euskal Herriko zirkunstantzia politiko ugari medio, badirudi esan dudana gauzatzeko aukerak egon daitezkeela oraingo honetan. Kanpaina pixka bat behatzea besterik ez dago bertako erreferentzia Patxi Lopez dela ikusteko. PNVren diskurtso osoa erreferente horren inguruan ari da osatzen, azken egunotan gainera lurrin naziak nahastuz bere diskurtsoari, PPk ere Lopez du erreferentzia ahiezina, EBk ere ezker izateko, Lopez eta PSOE behar ditu abiatzeko eta bere mugak ezagutu ahal izateko, EA eta Aralarri ere “badatozela”-ren mamuak gartzen diote libidoa. Lopezek dirudi lehendakaria eta gobernua, beste guztiek aspiranteak dirudite, aurrekon gobernu eginkizunetan ez nahastu eta eskuak zikindu dituztenak.

 

Ez dira esanak harritzekoak, funtsean eta oinarrian gure politikan, estalirik eta lo baina, beti hor egon direnak izan baitira. Baina oraingoan jendea urduri jartzea lortu da. Eta neurriz kanpoko erreakzioak haizatzeko saio ugari bistaratzen dira.

 

Erreakzio horietan nire iritzirako onartezinak direnak badaude, gezurtiak, faltsuak, iruzurtiak eta asmo txarrekoak direlako. Iritzi artikulu ezberdinetan 36ko uztailaren 18az hitz egiten da, faszismoa eta espainiartasuna nahastuz, euskaldun nazirik egon ez balitz eta ez balego bezala. Fronte nazionalaz hitzegiten da oraingoz hemen eta indarrean dagoen fronte bakarra gobernua bera denean. Gure nortasuna, nazionalisten nortasuna esan nahi dute, arrisku neurrigabe bat asmatzen da. Euskarari buruz egundo ahalakoak esaten dira, euskaraz bizi, jan, hitzegin, irakurri, idatzi eta lo egiten dugunok politikoki ez nazionalista garelako euskararen etsai publiko izendatuz. Eta ez dago eskubiderik. Boterea galtzen ikusteak ez dio inori lizentziarik ematen hemen herritarrok zintzo eta gaiztoen artean sailkatzen hasteko. Klemperer, Roth… eta beste idazle asko gomendatuko nituzke zeren nazismoa Auschwitzen eta Munchausenen bukatu bazen ere hasi, askoz ere lehenago hasi zen eta gaur entzuten ditugun antzeko faszistada asko entzun izan ziren, alemanek alemanen kontra, juduek juduen kontra esanak.

 

Noticias de Gipuzkoa edo Deia irakurriz bururatzen zaio bati hauteskunde hauek euskararen etsairik etsaienak irabazita ere, euskara debekatuta ere, gazteleratik hori esaten ari direnak lasaitasun osoz jarraituko luketela esaten dituztenak esaten eta egiten dituztenak egiten. Esan nahi da, Noticias de Gipuzkoa edo Deia, adibidez, inoiz ez lituzketela inork itxiko euskara aitzakia hartuz behintzat.

 

Zergatik jasan behar ditut nik horrelako irainak? Zergatik ez dut bada Patxi Lopez bozkatuko Euskal Herriaren alde, euskararen alde edo gogoa ematen didanaren alde?

 

 

 

           

Lotura zuzena  |  11 erantzun. Azkena: Jonmi | 2009-03-01 | 13:19

 

Krisirik ez, hamazazpi kilometro liburu eta erdi

Durangoko azoka, liburutegiak, liburua | Ramon Etxezarreta |  2008/12/17  17:38

           Hamabost urtetik gora izango dira LN lehendakariarenera zerbitzari, neskame, joan zela. Euskaldunak nahi izaten zituzten, mendikoak hobe, zintzoak, jatorrak, esanekoak, prestuak. Baserritik jauregira joan zen. Ez oso eskolatua baina, argia eta entzunekoa, jatorra, zintzoa eta zuzena. Harri landu gabea zen baina berezko onekoa, gure mendiek ematen dituztenena bezalakoa. Kontua ez zen etxeko lanak egiteko ingeniari titulua exijitzea, beraz oso ondo zegoen, ez zetorren liburupean itotzera. Azkenengo liburua eskolan ikusia zuen, etxean horrelakoetatik ez zuten behar ez eta mezetarakorik ere, ez zeukaten galtzeko denborarik. Argi zeukan lehendakariarenean ikus zitzakeen liburu eta paperak ez zirela beretzat etxe hartako norbaitentzat zirela.

            Ezkontzara arte iraun zuen. Ezkondu eta jaiotetxera itzuli zen, senar eta guzti. Artzaintzan eta ume eta etxe zain aritu da urte hauetan, gaztagile ezagun ere bilakatu da. Argia izaten jarraitzen du, bizkorra, langilea, jatorra, zuzena, ama  eta etxeko andre ona. Herritik gora bizi da, hiru bat ordulaurdenera oinez, Lan Roverrean saltakada bitan iristen da. Herrian eliza dago, zortzieroko elizkizunetarako eta urteko pare bat hiletetarako.

            Gaixotuz gero, lehen sendagilea herritik bederatzi kilometrotara dauka, ez dakit oinezko minutuak kalkulatzen, eta botika eta umeen eskola hamahiru eta erdira. Oso ondo bizi da, pozik, Euskal Herriaren euskal bihotzenean dagoela esan genezake.

            Neskame atera zenetik gaurdaino hamabost azokatik gora ospatu da Durangon urteroko abenduetan, arrakastaz, orriz orri, lerroz lerro, letraz letra. Hitz handi gozoak esateko aukerak izan dituzte agintariek, idazleek, editoreek eta euskaltzaleek. Zein aurrerabide garrantzitsuak egin diren, zein denboratara egokitze ezin aproposagoak.

            LN-k neskame atera zen egunean bezain hurbil dauka dagokion liburutegia, etxetik herrira hiru ordu-laurden oinez, herritik liburutegira hamahiru kilometro eta erdi, garraio publikorik gabe. Ez daude euskal nobela guztiak liburutegi horretan. Ez dago liburutegirik bere haurren eskolan. Ez dio euskal sareak bermatzen eskuetara euskarazko libururik helarazteko modurik.

            LN-ren semealabek jende jatorra izaten jarraituko dute. Krisia ez dela Durangora iritsi diote berripaperek. Euskal liburuen apalategietatik zenbat ordu edo kilometrotara bizi behar ote da....

Oharra: Azkeneko Argian argitara emana da artikulu hau

Lotura zuzena  |  Erantzun

 

Konstituzioa, Konstituzio hau

konstituzioa | Ramon Etxezarreta |  2008/12/6  12:24

Bada Azpeitia eta inguruetan lehentasun gehiagoko eztabaidarik, jakina. Baina gaurko egunkarietan hau ere badator. Astearen hasiera aldera egin zidaten galdera berria-tik eta honela erantzun nien. Handik atereak dira gaur azaltzen diren iritzi zatiak.

Sasoi hartan abstenitu(PNV eta HB) eta Euskal Herriak konstituzio hau ez zuela onartu esaten dutenen aldean joko zuzena izan zen nirea, kontrako botoa eman nion kontrako kanpaina egiteaz gain.

     Gaurtik begiratuta demokrazian politikagintzak nola behar zuenaren tankerarik ere ez geneukala izango litzateke arrazoia. Orduan mila arrazoi ttipiren artean bat aurkitzen genuen nagusia, Nafarroa ez zela gurean sartzen. Gaur ere gure gazte askok pentsatzen du gauza bera, areagotua, uste dute ordura arte bat izan zirela eta Konstituzio honek egin zuela banaketa. Euskararena ere, artean, niretzat garrantzia handiko izanik, orduko euskal alderdientzat bigarren edo hirugarren mailako auzia zen. Nahi dutena esango dute baina.

     Gaur ez nuke orduko gauza bera egingo, aldeko botoa emango nioke zalantzarik gabe. Herritarren eskubideen pedagogiarako balio izan digu, herrien eskubide difuminatu bat besterik ez genuenean. Besterik uste bada ere, gezurra dirudi, Euskal Herriak bere historia osoan lehenbiziko aldiz dauka nolabaiteko errekonozimendu politikoa, beste inon eta beste inoiz izan ez duena.

     Aldatuko ote nukeen? Hobera dezente, baina ez dut aldaketarako apusturik egingo hobetzea arriskuan jartzeko zoria guztiz urrutiratua ez deneino.

 

Lotura zuzena  |  Erantzun

 

Herritarrok 0 – ab(h)erriek 2, edo auskalo!, asko

futbola, kirola, selekzioa | Ramon Etxezarreta |  2008/11/24  19:34

Blogari gai lokalagoekin ekin aurretik. Aldaketa16 aldizkariak eskatu eta aste honetako alerako idatzitako artikulua da hau

 

Herritarrok 0 – ab(h)erriek 2, edo auskalo!, asko

 

            Inoiz jokatu behar ez zen partidaren emaitza da lerro hauen goiburua, baina ezkutuko norbaitek, ustezko ezkutuko nabarmenak, jokatzea erabaki duena eta, ez joko ez arau, guztioi galdu arazi diguna. Ez dira horregatik gure jokalariak euskaldunago izango, ez eta pobreago ere, seguruena. Galdu ditugu lotsa guztiak!

            Ez nuen asko irudikatuko neure burua futbolari buruz, edo futbola aitzakia, idazten. Baina lortu dute. Hogeitabatgarren mende hasierako jauntxo eta señorito berri galtzamotxek inbaditu dute nire barrena modurik antidemokratikoenean. Antidemokratiko esaterakoan kasu honetan herritarrekiko begirunegabeziaz eta honen eskubideen kontra esan nahi da.

            Joan den mendeko azken laurdenean euskal herritarron artean halako indarra hartu duen onkeria zuri nardagarriz janzten denak esan dezake, egoki eta zuzen itxura batera, beraiena dela kontua eta beraiek erabaki beharko luketela. Noski baietz, beraiek, futbolariek, erabaki dezakete zer egin, jokatu ala ez, baina ez inoiz selekzioaren izena. Izen hori guztiona da eta guztiok erabaki behar dugu, errugbilariek, padeljokalariek, pilotariek, ziklistek... eta..., panderojole, adarjole, bestelako eta herritar guztiok. Beraz egin dezatela nahi dutena, baina izena guztiona da.

            Nik ez dakit zer autoritate edo zilegitasun ikusten dieten beren buruei aginte politiko, akademiko, eta zera guztien gainetik beraiek beren kabuz (je, je...! haizatzeko proposamen-baldintza-inposizio hori. Agian geuk dugu errua, bai seguruena, eraiki dugun mundu honetan gizarte prestigioa hankak baloiarekin jotzeari ematen diogulako, edo geure herriaren ordezkaritza kirolari aberats batzuen eskuetan jartzen dugulako, edo kirol profesionalari balio humano, etiko, politiko eta gainerantzekoak ematen dizkiogulako. Gero hori pasatzen da, sinestu egiten dutela eta hara!

            Dena den, ez guretzat baina, bitxia da kontua. Bitxia besteengandik zertaraino berezi behar dugun eta besteentzat erraza dena inorenganatzen dugun eta zaila dena geureganatzen. Gureak erremediorik gabea, ez beste inorena, behar du, bestela ez da gurea.

            Ezin dut ahaztu nola Franco hil artean Euskal Herria hitza erabiltzen genuen, hain esanahi politiko gutxirekin entzule maliziagabearentzat, non “gora Euskal Herria!” (“viva” gehiagotan) esatea ez zen Viva España! Esatea baino kondenagarriagoa erregimenarentzat, inokuitate guztia zeukan. Auzia orduan ere geure artekoa zen, hatxearekin ala hatxerik gabe zen kontua. Baina irakurri eta idatzi euskaraz ia inork nola ez zuen egiten eta ez telebistarik eta ez irrati eta komunikabiderik geneukanez euskaraz liskarra lau temosoren artekoa zen. Hatxez behar zuela esaten genuen kanon-zaleok baina souvenir dendetako irudietan gabe saltzen zitzaigun (tradizioari eutsiz) eta errearen gainean tildearekin.

            Diktadorea hil eta geroxeagora gauzak lasaitzen hasi zirenean eta gauzak askatasun gehiagorekin aukerak zeuden heinean, ahalegin gorriak egin genituen Euskal Herria hitza eta orduan hain ugaria zen vasconavarra kontzeptua gure hiztegietatik baztertzeko. Euskadi behar genuen, Euskadi zen, historia zipitzik ez genuenontzat ere, abertzaletasunean berri berriak ginenontzat ere, beharrezko izena, Euskadi zen gure karga politiko guztiak bere bizkar eramateko gai zen hitz bakarra. Eta kostata baina lortu zuen arrakasta,  gaurdaino iritsi da gure ezpainetan, aspertu gaituen arte.

            Esan beharra dago Euskadi nagusitu bada ere erabileran Euzkadi erabiltzen duenik ez dela oraindik ere falta, begira nola erabiltzen den oraindik gure partidu printzipalean, inor ofenditu nahi gabe esanda. Auzoari kontuak eskatzerakoan hain garden eta hain zehatz eta etxekoan izenean ere ez adostasunik. Enfin.

            Erdaldunek Euskadi hitza bereganatzea uste dut izan dela detonantea. Diglosia kronikoaren eragina, Españiako prentsak Pais Vasco Euskadi hitzagatik ordezkatu, garai hartako gure exijentziek nahi zutena, eta Españian hori erkidego autonomoko lurraldeen izentzat hartzen da, ezin baitute imajinatu hiru herrialdeetatik kanpora euskaldunik egon daitekeenik. Horrek molestatu egin du zenbait jende euskaldun.

            Nik uste Euskal Herria dela izenik egokiena gure herriarentzat, jendeak errazen onar dezakeena, tradiziorik gehienekoa eta inolako neologismorik gabea. Baina egun egiten ari garen erabilera egiten badugu, euskaraz ez diot arriskurik ikusten, baina bai gazteleraz, Euskadirekin pasa zaigun antzekoa pasako zaigu. Euskal Herria erdaldunen Euskadi izango dela, nazionalisten aberriaren izena, ezker abertzalearen eta biolentzia politikoaren aldekoen aldarrikapena soilik. Aspertu egingo gaitu. Guztiak izanik ere, denik ukatu gabe, Euskal Herria hitza gu guztiontzat zerbait gehiago da.

            Etorkizunean ez dakigu zeinek egingo digun xantaia, baina pentsatzen hasi behar genuke Euskal Herriak izenaren balioez eta gaitasunez eta futbolari txarren desprestigio intelektualaz. Zer ez lukete hauek esango Españiako ligetako lehen mailako bi azkenak eta bigarren mailako erdipourdikoz beherakoak ez balira!

            Aberatsen krisia izango da gertatu dena, baina galdu, galdu esaten dena, herritarrek egin dugu.

 

Lotura zuzena  |  25 erantzun. Azkena: ramon | 2008-12-02 | 22:25

 

Albiste zaharragoak »»