Amaierarik gabeko mundu bat

gomendio gisa | Iñigo Ibarguren |  2008/04/28  16:40

Gustuko liburuak aurkitzea zaila izaten da. Horregatik, asko estimatu izan dut beste norbaitek berari bereziki gustatu zaion liburu bat gomendatzen didanean. Eta, nik estimatzen badut, baliteke beste norbaitek ere nik haina eskertzea.

 

Horregatik nahi dut “Amaierarik gabeko mundu bat,” Ken Follett galestarraren liburu bikaina aholkatzea. “Un mundo sin fin” esan beharko nuke ordea, euskarazko itzulpenik ez baitago oraindik. Eta ez dakit itzuliko duten gainera. Irakurtzeko zaletasuna duzuenoi ezaguna egingo zaizue Ken Follett. “Los pilares de la tierra” eleberriarekin egin zen ezagun mundu osoan, 1989an. Ordudanik liburu eder eta mamitsuak idatzi izan ditu, baina “Los pilares de la tierra” delakoa gailendu da beste guztien gainetik.

 

Ingalaterran kokatutako Kingsbridge delako fikziozko hirian kokatzen da istorioa, XII. mendean. Ezin hobeto erakusten du Follettek garai hartako bizimodu gogor eta injustiziaz betea. Elizak zuen neurrigabeko boterea adibidez, apaiz xumeenetik hasi eta erlijioa eta sinesmenaren anparoan nahi zuten guztia lortzen zuten obispoekin amaituz. Noble eta zaldunek zuten anbizioa eta azpijokoa ere nabari agertzen da, titulu garrantzitsu eta bururik gabeko gerra eta liskarretan sartuta beti ere. Eta guztien azpitik, nola ez, herritar behartsuenak; nekazari eta komertzio gizona apalak. Baina liburuko protagonista nagusiak amets bat bete nahi du bere bizitza zentzuz bete dadin; sekula inork eraiki duen katedral zoragarriena sortu nahi du.

 

Bigarren zatia berriz, “Amaierarik gabeko mundu bat,” XIV. mendean kokatzen da, lehenengo eleberria baino 200 bat urte atzerago. Pertsonaia batzuk lehenengo liburutik zetozenen ondorengoak dira, eta horrek jarraipen moduko bat ematen dio eleberriari. Intriga, gerra, anbizioa, amodioa, boterearekiko borrokak, bortxaketak, injustizia, sexua... denetarik ekartzen digu bigarren zati honek, baita inoiz gizateriak sufritu duen drama latzenetako bat ere: Europan garai hartan bizi zen jende erdia heriotzara eraman zuena: pestea edo izurrite deritzana.

 

Bigarren eleberri honetan ere agertzen da katedral baten eraikuntza, eta Ken Follettek liburuaren amaieran aitortzen duenez, Gasteizko Santa Maria katedralean egiten ari diren eraikuntzan inspiratu zen bere obraren zati bat idazteko. Gasteizeko hiriak katedralaren kanpoaldean Folletten brontzezko estatua bat ipini du, esker moduan.

Lotura zuzena  |  Erantzun bat. Osky | 2008-04-28 | 17:30

 

Pasadizo deseroso bat

Estu eta larri | Iñigo Ibarguren |  2008/04/7  12:32

Aurreko batean, ume txikiek egin ohi dituzten barrabaskeriei buruz hitz egiten ari nintzen lagun batekin. Igogailu bat hartzera zihoan nire lagun hau lau urteko bere ilobarekin, eta igogailua beste solairu batean gelditu zenean, etxepeko beste bizilagun bat sartu zen. Bizilagun hau gizen samarra zen nonbait, edo oso gizena, garbi esateko.

 

Kontua da, horrelakoetan gertatu ohi denez, eguneroko gauza arruntez hitz egiten hasi zirela; eguraldi ederra zegoela baina gauerako ekaitza iragarrita zegoela, egunkariak zekarren berriren bat edo beste...

 

Gauzak horrela, iritsi zitzaien nire laguna eta ilobari igogailutik ateratzeko unea. Eta justu momentu horretantxe, igogailuko ateak irekita oraindik eta bizilagunak arazorik gabe entzuteko moduan, botatzen du lau urteko umeak:

 

-Ion, zergatik dago gizon hori horren potoloa?

 

Ionek aurpegia gorritzen sentitzen du, bizilagunari begiratu eta barkazio aurpegi bat jartzen ahalegintzen den bitartean. Bizilaguna ere ez dago eroso jakina; nora begiratu ez dakiela geratu da, aurpegian etsipeneko irribarre inozo bat margotuta. Eskerrak igogailuko ateak azkar itxi eta bien enbarazuari amaiera eman dien.

 

Iloba ez da konturatu noski biei pasarazi dien une txarrarekin, eta Ioni begira jarraitzen du, ganorazko erantzun baten zain bezala.

 

Horrelako egoerek barregura eman dezakete bere momentuan, denbora bat igaro ostean pasadizo moduan kontatzen direnean adibidez. Baina norberari tokatzen zaionean, beste dimentsio bat hartu ohi dute kontu hauek.

 

Neuri gertatu zitzaidan pasadizo bat etorri zitzaidan burura. Bada gure etxepean bertan pare bat ume dituzten bikote gazte bat. Umeek zazpi eta bost bat urte izango dituzte gutxi gora behera. Sarri samar etorri ohi dira gure etxera, ordubete batean jolas pixka bat egin eta algara batzuk botatzera. Denok ibili ohi gara gustura, elkarri gauzak bota eta barre eragiten. Beraien gurasoek ere, behin baina gehiagotan aitortu digute, izugarrizko bakea izaten omen dute etxean, ordubetean bada ere.

 

Horrelako gau batean, nahiko jolas eta marrazki egin eta gero, etorri zen beraien ama behintzat umeen bila. Komedorean geunden denok hitz egiten, umeen ama, neure ama eta neu geundela uste dut. Umeak berriz, atzera eta aurrera, beti bezala, gauza guztiak lekuz aldatu eta nahasten; musika CD-ak, liburuak, kojinak... aurkitzen zuten guztia. Telebista piztuta zegoen. Bi umeetan zaharrena telebista eta bideoaren mandoa hartuta ikusi nuen une batean, horrenbeste botoi zertarako ziren igarri nahian nonbait. Probak egiten ari zen, batari eta besteari eman eta eman. Ez nion garrantzirik eman ordea, beraien amarekin ez dakit zertaz hitz egiten ari nintzen eta.  

 

Eta hara non, bestaldera begira nengoela, soinu arraro batzuk entzuten hasi nintzen. Umeen ama ere bat-batean hitzik gabe gelditu zela sumatu nuen, nora begiratu asmatu ezinik; umeak bideoko play botoiari eman zion, eta pelikula porno baten irudi eta soinuez gozatzen ari ginen denok. Pare bat segundo iraun zuen egoera xelebre eta deseroso hark, umeak arretarik galdu begiak plateren moduan jarri eta hau zihoen bitartean:

 

-Beitu ama, titiyek, titiyek.!!!!

 

Eskerrak telebistaren mandoa gertu samar nuen eta, berau hartu ostean, ahal bezain azkarren itzali nuen. Gure ezinegona irribarre inozo batez estaltzen saiatu ginen helduak, umeak bideoaren botoiei sakatzen segitzen zuen bitartean, tankerako zerbait aurkituko zuen esperantzaz edo.

 

Nork utzi zuen bideo hura aparatuaren barruan? Hori beste baterako utziko dugu, badakizue: bekatua esan daiteke, baina bekataria nor den, ez.

 Badaezpada, umeak etorri diren hurrengo aldietan, bideoaren mandoa ondo ezkutatuta utzi dugu. Umeak inguruan direla, ez baita inoiz jakiten...

Lotura zuzena  |  2 erantzun. Azkena: Iosu | 2008-04-07 | 18:40

 

Garapenaren izenean

ironia pixka batekin | Iñigo Ibarguren |  2008/03/17  14:42

 

Aurrerakoia izan nahi duen gizarte batek garapenean pentsatu behar du uneoro. Ezin du atzean gelditu inoiz, ez behintzat inguruko gizarte edo herrialdeekin lehiatzen jarraitu nahi badu. Baina garapen hitz hori erabilita  egin behar da guzti hori, anbizio mugagabe edo etekin ekonomiko bezalako hitzak itzalpean ezkutatuz, badaezpada. Garapenaren babesean eta aitzakian dena baita posible.

 

Garapenaren izenean etxe berriak egiten jarraitu behar da etengabe, baina inork ez dezala pentsa eraikuntzan nagusi diren jauntxoei primeran etortzen zaiolako egiten direnik, herritar xumeek ezinbestean behar dutelako baizik. Horregatik da etxebizitza gaur egun eskubide bat, eta ez gazteak 50 urtean zorretara kondenatzen dituen sistema mota bat.

 

Garapenaren izenean milioika milioi euro gastatu behar dira urtero mota guztietako errepideak egiten. Berdin da A-8a autopista berritu edo autobia berri bat egiteko bada. Lehen berrogei minutu egiten kostatzen zena, orain hogeita hamarrean egitea da kontua. 160 milioi euro gastatu behar direla? Nori axola zaio? Egin dezagun, zerbaitetan gastatu behar da dirua. Aurreko premiarik ez dagoenez...

 

Garapenaren izenean abiadura handiko trenaren bagoira igo behar izan dugu, guretzat azkarregi zetorren edo ez planteatu gabe. Horregatik egin zitzaion herriari komeni zitzaigun edo ez erabakitzeko galdeketa. Euskal herriak ezin du honetan atzera gelditu, Europako beste herrialde gehientsuenak garapenaren karroan berebiziko martxa hartuta dutenean. Garapena tartean dagoenean herriak ez du hitzik.

 

Baina garapena ez da gizartean orokorrean txertatzen diguten injekzio bat bakarrik. Indibidualki ere sartu nahi digute, nahi ala ez, ume egoskortuei papila koilarakada ahoan sartzen dieten bezala. Gizarte honek funtzionatzeko duen modu bakarra delako. Duela hamar edo hamabi urte horren arraroak ziren aparatuak ezinbestekoak bilakatu zaizkigu amen batean. Eskuko telefonoa adibidez. Gure bizitza hobetzeko sortu dute, askeago sentitzeko, harreman osoagoak izan ditzagun. Ez dira sortu indar gehiegi lortu duten munstro itxurako multinazional batzuen martxa geldiezina mantentzeko, gure onerako asmatu dituzte, garapenaren izenean zoriontsuago izan gaitezen.

 

Garapena ez da txarra hitzaren zentzua bera aztertzen bada. Baina gizonen anbizioa edo diru gosea tartean sartzen denean beste esanahia bat hartzen du berehala. Garapena eta erotasunaren arteko marra oso fina izan litekeela uste dut. Eta marra hori ikustea asko kosta daiteke batzuetan.    

 

Zuhaitzak mozten jarraitu behar dugu. Itsasoak kutsatzen. Errepideak auto gehiagoz betetzen. Arnasten dugun airea zikintzen. Umeek jolasten duten zelai eremuak desagerrarazi eta etxeak egiten. Etorkizunak eskertuko digu. Gure ondorengo belaunaldiek eskertuko digute. Garapenaren izenean.

Lotura zuzena  |  Erantzun

 

Egun berean lau

erotuta | Iñigo Ibarguren |  2008/02/27  22:19

Atzo gauean gaur egun albistegia ireki zuen notiziak erreakzionatu ezinik utzi ninduen. Espainiako estatuan lau emakume erail zituzten beraien senar edo bikoteek egun berean. Urtea hasi zenetik ez dira bi hilabete pasa, eta dagoeneko hamazazpi dira gizon ilun, odolzale eta jeloskorren eskuetan hil behar izan duten emakumeak. Gehiegi, zalantzarik gabe.

 

Labanaz akabatu zituzten bi. Madrilen bata eta Cadizen bestea. 22 urte bakarrik zituen lehenak, eta esan daiteke bizitzaren ederrenean zegoela ebaki dizkiotela hegoak.

 

49 urte zituen labanaz eraildako bigarrenak, eta bere senarrak hil zuen. Puerto de Santamaria kalean diskusio bat izan zuen bikoteak, eta gizonak burua galdu zuen. Tratu txarrengatik aldenduta egotera behartuta zegoen, baina legeak ez du gehiegi funtzionatzen antza.

 

Beste biak tirokatuta hil ziren. Valentzian bat eta Valladoliden hurrena. 44 urte zituen Culleran hil zuten emakumeak. Lasai asko zegoen, terraza batean eserita eta lagunekin hizketan, bere bikote ohia etorri eta tiro bat jo zion arte. Gizon hau ere aldenduta egotera behartuta zegoen.

 

54 urte zituen lau emakume hauetan eraildako azkenak. Bere senar ohiak hil zuen tiroz, eta gero bere buruaz beste egin zuen. Ez zuen nonbait beste mundura bakarrik joateko adorerik bildu, koldar halakoak. Hogei urtez egon ziren aurrez ezkonduta, azken bi urteetan bananduta bazeuden ere.

 

Neska batekin gai honi buruz hitz egiten egon nintzen duela aste batzuk. Bera erabat sinetsita zegoen telebistan kasu hauek aipatzeak ikaragarrizko kaltea egiten diola gizarteari orokorrean, eta emakumeei zuzenean. Gizon batzuengan efektu okerra sortzen zuela, ideia ankerren pizgarri bezala. Egun horretan ez nintzen ni bat etorri, gizartearen aurrean kasu hauek salatzeak eta erakusteak emakumeak babesteko lege zorrotzagoak sortuko dituela uste baitut. Baina azken kasu hauek entzunda ez nago horren seguru, korapilatsua baita kontua benetan...

 

Jose Saramago idazle Portugaldarrari telebistan egin zioten elkarrizketa bat gogoratu dut gero. Beti esaten du Saramagok interesgarria den zerbait, edozer gauzez galdetzen diotela ere. Elkarrizketaren une batean, emakumeen aurkako indarkeriaz galdetu zioten, ea iritzirik eman nahi zuen.

 

Baietz esan zuen berak, eta tarte batean isilik geratu zen. Egun batzuk aurrerago, arazo honi aurre egiteko manifestaldi batean egona zela. Manifestaldia emakumeek antolatua zutela eta jende pila zegoela. Guzti hori oso ondo zegoela gaineratu zuen, baina bazela guzti horretan akats handi bat: ia gizonik ez zegoela bertan. Eta honela amaitu zuen:

 “Iritsiko da arazo honen aurrean gizonek pauso bat aurrera eman beharko dugun eguna. Gaixorik dagoen gizarte baten arazoa baita hau, ez emakumeena soilik. Eta gizonak kalera irten eta emakumeak babestu behar ditugula oihukatzeko ausardia lortzen badugu, baliteke beste gizon batzuek beraien bikoteak jo aurretik bi aldiz pentsatu behar izatera behartzea.”

Lotura zuzena  |  Erantzun

 

Bere txikitasunean, handi

handia zen bati | Iñigo Ibarguren |  2008/02/11  18:21

Aurreko batean, irratian bertsolaritzari buruzko programa bat entzuten ari nintzela, Lazkao Txiki zenaren  grabatutako bertso bat jarri zuten. Bertsoa bera ez zitzaidan gogoan gelditu, bere izena entzun orduko duela bospasei urte Xabier Euzkitzek Sorginen laratza saioan kontatu zuen pasarte bat etortzen baitzait beti gogora. Baten batek gogoratuko du beharbada baina, pasarte hauxe kontatu nahi nuke segidan, bere plazagizon eta bihurritasuna noraino iristen zen ulertzen lagunduko duelakoan.

 

Kontua da, herri txiki bateko festetan, Xabier Euzkitze, Lazkao Txiki eta beste pare bat bertsolari bildu zirela oholtzara igo eta bertsotan hasteko. Lazkao Txikik plaza mordoa eginda izango zituen dagoeneko, baina Euzkitze bera hasi berria zela uste dut. Oso gaztea oraindik.

 

Horretan behintzat, saioari ekiteko minutu gutxi falta zirela, Lazkaoko bertsolariari txiza irten zitzaion, praketan arrasto nabarmen samarra uzteraino gainera. Prostatan arazoren bat izango zuen agian, auskalo. Urduri antzean jarri zen nonbait bera ere, normala den moduan, eta urduriago ipiniko zen antolatzaileek oholtza gainera ateratzeko unea heldu zela esan ziotenean. Euzkitze eta beste bertsolariek, lagundu nahian, bidali zuten mutil kozkorren bat inguruko etxeren batera, ahal bezain praka txikienak lehenbailehen ekartzeko erregutuz. Oholtzara ateratzeko ordua heldu zen bitartean, eta bertsoak entzutera bildutako jendea, zain. Horretan heldu zen mutikoa azkenik, kostata bada ere. Lazkao Txikik galtzak probatu eta.... kabendiossss!!!! Handiegiak edo txikiegiak, ez dakit zer ekarri zioten, baina ez ziren behintzat jende aurrera azaldu eta bertsotan hasteko modukoak. Eta orain zer? Pentsatuko zuten bertan zirenek.

 

Nolabait atera egin behar zen trantze hartatik, eta norbaitek ez ateratzeko eskatu ziola uste dut, memoriak ez badit hutsik egiten behintzat. Baina berak irten egin nahi zuen, antolatzaileen aurrean gaizki geratuko zenaren beldurrez edo.

 

-Eta zer aitzakia ipini behar duzu ikusten zaituztenean?- galdetu zion norbaitek.

-Zerbait pentsatuko diat- Lazkao Txikik azkar erantzun zuen orain, aurrez izandako urduritasunak atzean utzita.

 Gauzak horrela, atera ziren azkenean lau bertsolariak jende aurrera, beste hirurak Lazkao Txiki baino urduriago. Eta badakizue zer esan zuen Lazkao Txikik bere lehen bertsoa bota zuenean? Egia. Praketan txiza irten zitzaiola esan zuen lehenengo bertsoan. Jendea barrez algaraka, hauxe Lazkao Txiki esanez, inork ez baitzion sinetsi noski, saioa hasterako nahita praketan ur pixka bat bota zuelakoan. Imajina ditzakegu Euzkitze eta beste bertsolarien aurpegiak ere, elkarri begirada esanguratsuak botaz. Nork sinetsi behar zion baina? Ordurako bihurri fama ondo irabazita zuen Lazkaoko bertsolari apartak. Bere txikitasunean, handia zen gero.

Lotura zuzena  |  Erantzun

 

Albiste zaharragoak »»