Iosu Badiola

Ez ba! harrapau nau!

Bada astebete bai erdi aroko azoka eta baita herriko dendari batzuen �gangak� salgai zeuden azoka bukatu zirela.

Asteburu horri buruz Uztarrian azaldutako albisteak erantzun bakarra izan zuen. Ibilimunduan izenez bidalia. Bertan �Baina denok konturatu gara inoiz baino postu gutxiago etorri direla, inoiz baino tristeagoa egon dela. Saltzaile batek esan zidan bezala:
-Stock azoka egiten dutenetik, askoz arropa edo "textil" gutxiago saltzen da erdi aroko azokan, eta askori ez die etortzeak ere merezi�� zioen.

Tristea da baina ados nago berarekin. Stock azoka egiten hasi ziren urtetik pentsatu izan det erdi aroko azoka jan egin duela herriko dendarienak. Eta urteak pasa ahala gero eta konbentzituago nago. Bi egun edo data desberdinetan egitea proposatuko nuke nik. Edo bestela ardo dastaketa den egun bertan (zurrumurruek diotenez kentzen ez badute behintzat) jartzea stock azoka. Hartara muturrak gorrituta errealitatea dena baino politagoa ikusten dutenek erosketa franko egingo lituzketelako�

Gaurkoan, ordea, jendearen jokaerari buruz idatzi nahi det. Jende batenari buruz hobeto esanda. Stock azokan erosteak lotsagarri sentiarazten dituen jendeaz, hain zuzen. Han erostean zeoze txarra egin balute bezela jokatzen dutenak. Tranpatan bazebiltzan bezela. Beraien mailari sozialari ez balegokio bezela. Diruak indarra badu, ordea, eta tentazioan erori direla bistan geratzeagatik gaizki sentitzen dira. Inork ikusi ez balitu, aldiz, fenomeno. Helburua lortu eta pozik.

Hainbat kasu tokatu zitzaizkidan ni beraiek zorroekin ikustean koloreak atera zitzaizkienekoak. Izan ere gure erreakzioek, inkonszienteak gehienetan, informazio asko ematen dute. Naturaltasun osoz jokatu izan balute etzen ezer gertatuko. Zeramatzaten poltsetan fijatu ere ez nintzen egingo seguruenik. Baina ni ikusteak sortu zien erreazkioa ikusita beraien burua agerian jartzen ari zirela garbia zen. Autoestimua ondo bajua duten jendea. Ze lotsa du ba gustokoa den zerbait berezko prezioa baino merkeago erosteak? Ederrak dira ba Azpeitiko dendetako erropen prezioak! Beharko merkealdietan erosi. Batzuetan orduan ere garestiegiak jarraitzen duten arren.

Enpresa baten erosketak ahalik merkeen egiteak normaltzat jotzen da. Edo helburutzat. Baina guk gure bizimoduan egitea ez. Nahikoa deu!

Lehen bizitza nahikoa konplikatua ez degula, oraindik ere gehiago konplikatu. Naturaltasunez egiten ditugunean gauzak, eta naturaltasunez kontatu, ezer ezkutatu beharrik ez degu izaten eta beraz, lan bat eta buruhauste bat gutxiago. Xinplea ezta?

Ze zaila egiten degun erraza dena eguneroko bizitzako ekintza desberdinetan�

Ez ba! Harrapau nau!

Bada astebete bai erdi aroko azoka eta baita herriko dendari batzuen �gangak� salgai zeuden azoka bukatu zirela.

Hainbat kasu tokatu zitzaizkidan ni beraiek zorroekin ikustean koloreak atera zitzaizkienekoak. Izan ere gure erreakzioek, inkonszienteak gehienetan, informazio asko ematen dute. Naturaltasun osoz jokatu izan balute etzen ezer gertatuko. Zeramatzaten poltsetan fijatu ere ez nintzen egingo seguruenik. Baina ni ikusteak sortu zien erreazkioa ikusita beraien burua agerian jartzen ari zirela garbia zen. Autoestimurik gabeko jendea. Ze lotsa du ba gustokoa den zerbait berezko prezioa baino merkeago erosteak? Ederrak dira ba Azpeitiko dendetako erropen prezioak! Beharko merkealdietan erosi. Batzuetan orduan ere garestiegiak jarraitzen duten arren.

Enpresa baten erosketak ahalik merkeen egiteak normaltzat jotzen da. Edo helburutzat. Baina guk gure bizimoduen egitea ez. Nahikoa deu!

Ze zaila egiten degun erraza dena eguneroko bizitzako ekintza desberdinetan�

Anekdota bat?

Nere oso gertuko lagun bati udan gertatutakoa:

Supermerkatu haundi hoietako baten euskal etxe batek egiten dituen pasta batzuen kaxa bat erosi zuen abuztuko arratsalde batean. Handik hiru bat astetara kaxa ireki eta kaxa erdia bakarrik zegoela beteta ikusi zuen. Normalean bi zorro egoten omen dira eta kaxa hartan bakarra zetorren. Erosketen ticketa aspaldi botata zuenez dendara kexatzera ez joatea erabaki zuen. �Earra kontue, ja! Hola irabazikoiabe dirue berriz e! Guri bai holakuek tokau!� omen zioen marmarrean etxeko batek. Gure protagonistak ondo hartu zuen. Edonork izan zezaken oker bat bezela. Anekdota bat.

Egun batzuk igaro ziren eta gure protagonistak gozodendara idatzi zuen. Gertatutakoa kontatuz, ticketik ez zuela eta erreklamazio partez, beste inori ez gertatzeko kontuan hartzeko ohar bat bidaliz. Berehala jaso zuen erantzuna gozodendatik: pilo bat eskertuz eta barkatzeko esanez, jendeak horrelako kexak adierazteko ohiturarik ez duela eta eskertuz gertakizunaren berri ematea. Kalitateko arduraduna zen, eta ia pasten kaxan zein lote zenbaki jartzen zuen eskatuz. Baita ere, gure protagonistaren etxeko helbidea eskatuz, detailetxo bat bidaliko zietela eta.

Kaxa bera ere zaborretan zegoen aspaditxotik, ezin, beraz, lote zenbakirik eman. Hala eta guztiz ere detailetxoa bidaltzeko asmoarekin jarraitzen balute helbidea jarriz erantzun zien lagunak aurrez jarrera eskertuz.

Erantzun eta bi egunetara etxeko tinbrea. Paketa bat zuela. Gozodendakoa. 12 botilako ardo kaxa baten neurriko kaxa bat omen zen. Dena pasta eta gozogauza desberdinez betea. Hura poza!

Nik ere txokolatezko batzuk jateko zortea izan nuen.

Zenbat aldiz ibiltzen ote gera marmarrean batek ez dakit ze egin/esan digula, ez dagoela eskubiderik! Hurrengoan ederrak aitukoitu! (eta hurrengoan ere ez diogu ezer esaten dagokionari baina berataz marmarrean bai besteei�). Zenbat bikote banatzearen arrazoia ote da gauzak (behar bezela) ez hitzegitea! Zenbat aldiz kexatu ote gera erakundeetaz baina bertara kexa hori azaltzera joateko adorerik izan ez! Ze beldur diogun gauzak aurpegia emanez konpontzen saiatzeari!

Farrah Fawcett

Goizean lanera nindoala jakin nuen Michael Jackson eta Farrah Fawcetten heriotzen berri. Kotxean sartu eta irratia piztu orduko. Ostiralekoan, lanerako bidea nostalgiaz betetako bidaia izan nuen.

Lehenengoari buruz nahikoa entzun-ikusi-irakurri izateko aukera eduki degunez, bigarrenari buruz arituko naiz. Jill pertsonaia interpretatuz famatua egin zen neskaz.

Nere memoriak ezin izan dit zehaztasun haundiagorik eman, eta hortaz, ezin jakin nik Jill, nere ama edo nere andregaia izatea nahi nuen. Ondo akordatzen naizena berataz erabat txoratuta egon nintzela da. Gaur egun ez dakit, baino, sasoi haietan baziren pasteltxo arrosa batzuk (industrialak), nik jan ezin nituenak. Ikuste hutsak egundoko atzerakada ematen zidatenak. Pantera Rosa izenekoak. Ba bolada batean pasteltxo hauekin batera pegatina batzuk etortzen ziren zorroan. Los �ngeles de Charlieren pegatinak. Goizean ikastolara joateko autobusa hartu aurretik Trastornon dendatik bat erosi, barruko pegatina hartu eta pasteltxoa zaborretara botatzen nuen. Eta pegatinean Jill ez bazen agertzen pegatina ere bai. Atera kontuak zenbat miresten nuen neska begiurdin hura.

Eta orain, bere heriotzaren berri jakindakoan, benetako erlazio bat izandakoan harremana bukatu eta denbora bat pasa ondoren geratzen den esker oneko oroimena sentitu det. Gure artekoa egitan pasatu izan balitz bezela. Emozio atseginak sentitu ditut berriro ere.

Michael Jacksonek egindako gauza guztietatik We are the world abestiarekin geratzen naiz.

Lehengo zulo haiek

9 urte pasa dira. Ikastaroa etxe partikular baten zen. �Ze arraro!� Lehena iritsi nintzen. Ikastaroa emango zen gelara bideratu ninduen gizon batek. Argi ahul bat zegoen gelara. Nere harridurarako etzegoen ez mahairik ezta eserlekurik ere. Kojin bat hartu eta bertan, lurrean esertzera gonbidatu ninduen. Intzentsu usaina zegoen. Arbel txiki bat txoko batean. Jende gehiago heldu zen. Guztira zortzi bat lagun ginen. Gazteena ni. Askok elkar ezagutzen zuten; �eztek ba sektan bat izengo?� Oinetakoak kendu eta eroso jartzeko esan zigun irakasleak. �Oinetakoak kendu? Kriston patata zulue zaukeat ezkerreko galtzerdietan!� Koadernoan zeoze apuntatu nuen denbora galtzeko. Denak zapatak kentzeari ekin zioten. �Nik e kendu einberko itxiat ba...� Paretan apoiatu aitzakiz denei bizkarra eman eta nik ere neureak kendu nituen eta behatz potoloa agerian uzten zidan zuloari tiraka-tiraka hanka azpira eramatea lortu nuen. Eskerrak!

Hortan, eseri eta irakaslea azalpenak ematen hasi orduko behatz potoloa ikusi nuen. Hatz azala eta behatz osoa. Aldemeneko behatzaren hertza ere bai. Halako izerdi batek busti ninduen. Gorri-gorri jartzen hasi nintzela jabetuz eskuarekin hanka eutsiz zuloa tapatzea lortu nuen. �Lixto!�. Azken 5 minututan irakasleak esan zuenaren arrastorik ez, ordea. Zentratzea lortu bezain pronto, oso ezeroso sentitzen nintzen. Zuloa tapatzea lortu bai baina ezin gehiago agoantatu postura hartan...

Ordu laurden inguru galdu nuen nere burua lotsagarri sentiarazten zuen zuloa disimulatu nahian. �Hola ezteok segitzeik! Nahi dunak nahi duna pentsau daiyela. Eztek hain rarue galtzetinetan zulo bat eukitzie�. Eta halaxe,nere arreta hankatik klaseruntz zuzendu zen. Klasea bukatzerako ia-ia harro eta dena sentitzeraino. Halere, hurrengo klaserako ondo asko erreparatu nien jantzitako galtzerdiei.

Lehen, zulatutako edo zuloak konpondutako galtzerdiak erabat erabiltzen ziren. Baita barruko kamixetak, eta beste arropa asko ere. Gero, oparotasun aldian sartu ginenetik nik uste tontotu egin garela eta zulo aztarna txikiena izan arren zakarretara bota izan ditugula lehen konpontzen ziren jantziak (ezta kristalak garbitzeko ere ez ditugu gorde hortarako produktu bereziak erosiaz), etxeko tresnak, altzariak....

Orain, aldiz, krisia etorri. Krisi ekonomikoa (beste krisi batzuk aspaldian baitauzkagu inguruan, balioena esate baterako). Dirua errazegi xahutu degu. Gehiegi izan degu denetik: arropa, etxea, kotxea, gu geu garbitzeko produktuak, jatekoa, altzariak... diruak eskuetan erre egin izan digu. Artean erabili, jan zitezken zenbat gauza bota ote degu zaborretara! Bitartean munduan oso urrutira joan gabe gure hondakinekin bapo biziko zirateken milaka lagun goseak akabatzen.

Gaur familia ugari dira oparotasunetik hilabete bukaerara iritsi ezinik egotera pasatu direnak. Aurrera begira ere dena beltz ikusten dutenak. Ez da giro bazterretan.

Materialtasuna alde batera utzi eta baztertutako harremanak berreskuratzeko aukera ederra daukagu diru eskasia daukagun garaiotan: lagun arteko tertuliak, pasierak, seme alabekin gehiago jolastu gurasoak jostailuak ordezkatuz, telebista itzaldu eta sexu harremanak hobetu, bai kopuruan eta baita kalitatean ere...hau da, pertsonago izateko aukera degu.

Aurreko aukeretatik ezer ere gustuko ez duenak Uztarrian blog bat ireki dezake bere ideiak azaltzeko ze krisiak guri, blogarioi, ere eragin digula esan behar...

Zer dio isiltzen denak isiltzen denean?

Aste hontan hil den Mikel Laboaren abesti batek hala dio : Zer dio isiltzen denak, isiltzen denean?

Izan ere atzokoan isiltasuna izan zen protagonista gure herrian. Alde batetik, Altuna y Uria enpresako langileek eta ELAkoek deitutako Loiolako elkarretaratzean, eta eguerdian udaletxe aurrean bildutako herritarren artean sortutako isiltasuna. Pertsona batek oihu egiten duen aldean, multzo batek egitean bolumena dexente igotzen den bezela, zenbat eta pertsona gehiago elkartzen direnean, denak isilik, orduan eta isiltasun haundiagoa egiten da. Denen isiltasunak bateratuz sortutakoa. Zirraragarria. Atzokoa isiltasunak bezelakoa.

Bestetik, ezker abertzaleko jende asko isilik mantendu zen, gustura hitz egingo zukeen arren. Bere kontzientziak Inaxio Uriaren hilketa gaitzestea eskatu arren. Elkarretaratzetan parte hartzeko gogoa izan arren beraietara agertu gabe. Zer dio isiltzen denak isiltzen denean?

Mikel Laboa haundiaren kantuekin jarraituz, beraien letratan erreparatzen badugu asteazkeneko gertakizuna ederki deskribatu daiteke:

�kantuz igortzen ditut nik penak ihesi�. �Eta behar dudan denbora baino lehen hiltzen banaute, nere hortzetan itzaliko den azken antzia beste batenetan loratuko den lehen irria izango da.�

�Zai, zoi, bele, harma, tiro, pun!�

"Haika mutil, jeiki hadi, uria den mira hadi."
- Bai, nausia, uria da,�

�Zerraldo erori haiz gure oinetan eta gorpu gogor hintzen, udazkenaren tronoan, hertsi dizkiagu begiak, adiosik ez.�

�adio erran gabe etxetik partitua�.

�Ixil-ixilik urte luzetan bizitua, eta arratsalde hotz eta euritsu batean, ia inor konturatu gabe,hila eta hobiratua izan zena.�

�Lanikan ezin egin lenago bezala�.

�Herria kaleratzen denean entzungo diezu "pakea, pakea" deiadarkatzen.�

�Gizonak ba du inguru latz bat menperatzeko premia�

�Mundua ez da era hortan aldatzen. Gizonen hartu-emanak ez dira hobekitzen�

�Gu ere zerbait ba gera eta gauden tokitik hemendik bertan, saia gaitezen ikusten: amets eroak bazterturikan, sasi zikinak behingoz erreta bide on bat aukeratzen.�

�Eta ametsa bilakaturik egiaren antziduri, herri zahar batek bide berritik ekingo dio urduri.�

ETA: NAHIKOA DA!!! Hegoak ebakiz ez!

NERE DOLUMINAK ETA BESARKADA BANA INAXIO URIA ETA MIKEL LABOAREN FAMILIKOEI.

Tamainak inporta du (I)

Atzokoan Ohean izeneko antzezlana taularatu zuten Maskarada taldeko bi artistek Izarraitz pilotalekuan. Zerbait desberdina ikusteko aukera izan genuen. Zerbait desberdina sentitzekoa. Zerbait desberdinari puntuak ematekoa.

Antzezlan hau jendea motibatzen atzo baino lehenago hasia zen. Ehiza garaian gaudenez mokokada eragingarriagorik ezin zuten asmatu. Kartela. Kartelak berak halako erakargarritasun punttu bat bazuen, ikusten zuen inor hotz uzten ez zuena. Azpeitiko kaleetan ikusteak morbo ukitu bat ematen ziona. �Hau ikusi berkoa!� esan arazi ziona bat baino gehiagori. Eta halaxe, normalean antzerkia ikustera joaten ez den jendea ugari zen bertan. Garaiz joanak gainera. Oso.

Izan ere, hain geurea degun sexuaz emanaldi bat ikusteko aukera ematen zigun behingoz. Toki arraroetara joan beharrik gabe, eta geure ingurukoekin batera. Naturaltasunez. Inork zer pentsatuko ote duenaren beldurrik gabe. Bazen garaia!

Hasiera berde berdea zen (nahiz eta oraindik ulertu ez dudan sexu kontuek zer ikusi duten berde kolorearekin. Daltonikoa naizen arren loturarik ez diot aurkitu eta konbentzitu nauen erantzunik ere ez det entzun). Pikante pikantea (pikanteak egon ezin antzeko zirrara bat sentiarazten digu, eta atzo aurreneko zatian egon ezin disimulatu bat nabari zen publikoan. Batik bat seme alaba gazteekin joandako gurasoetan, eta hori sarrerak erosterakoan garbi jartzen zuela 16 urtetik beherakoentzat etzela).

Parre egiteko momentuak, serioagoak gero, berriro ere bero beroak� eta ikuskizuna txalo zaparrada artean amaitu.

Ez da erraza izango horrelako lan bat antzeztea. Krisian murgildu garenez, aktoreek ere neurriak hartu behar izan dituzte eta mundura ekarritako trajea erakutsiz (mutila korbata ta guzti) eta gehienez galtzontzilo edo kuleroak eta emakumearen titiak tapatzeko traputxo bat jantzita azaltzea jendaurrean.

Hori dena gogotsu egiteko ez dago publikoa bezelako motibanterik. Bi katuren aurrean antzeztu edo bete-bete (eta bero-bero) dagoen antzoki batean egin alde ederra badago. Neure esperientziaz dakit. Publikoa urria denean gogorik jartzen ez denik ez det esanahi. Baina askoz esfortzu haundiagoa eskatzen duela behintzat bai. Asko dagoenean dena bere kasa ateratzen den bezela. Ikuslegoaren tamainak asko inporta du.

Atzokoan oso natural eta zentratuta aritu zen bikotea taula gainean. Ondo konektatu zuten gurekin. Izarraitzeko jendetzaren tamainak inportako zuen.

Eguna hasteko kemena

Badago gurekin ikastolan ikasi zuen pertsona bat, kalean ikusi eta kasurik egiten ez didana. Beno, berez dexente daude, baina honek orain dela urte gutxi batzuk arte beti egiten zidan. Txikitan tratu asko izandakoak gera, gainera, eta dexente nerabezaroan.

Eta ni kontuan ez hartze horrek, min ematen dit. Gutxitan ikusten gera (ze itsua ez da), eta nire ezerosotasun sentimendu hau, asko jota, urtean 8-10 bat alditan sentitzen det.

Berari zerbait egin ote diodan galdetzeko konpromisoa hartzen det kasurik egiten ez didan bakoitzean, baina inoiz ez det pauso hori ematen. Egia da beti edo bera edo ni beste batekin egotea tokatu dela eta nahiago det biok bakarrik gaudela esatea.

Gaurkoan berarekin topo egin det eta dena gaizki ulertu bat izan dela jakin degu: bera ere txokatuta zegoen nik kasurik ez egitearekin�Gero esnatu egin naiz, ordea, eta dena amets bat zela konturatu. Beste batean hitz egin beharko gauzak argitzeko.

Halere, egun guztian zehar halako sentsazio atsegin bat bizitu det. Pakeak egin ditugunaren sentsazioa. Egunerokotasuna indarrez eta energiaz aurrera eramaten lagundu dit.

Momentu baten, teoria berria asmatu berri duen psikologo bat bezela sentitu naiz: gauean zehar bizitako ametsek, hurrengo egunean edukiko ditugun animoa eta kemena baldintzatzen dituztenaren teoria aurkitu duena bezela, alegia.

Gure osasunak, egoera pertsonalak, lanak, familiak eta abarrez gain ametsek ere eragina dutela gugan. Jarri pentsatzen, ametsetan gertukoren bat hiltzen zaigunean, edo oraindik ikasketak bukatzeko azterketa batetara deitzen gaituztenean (ia 40 urterekin), edo diruz betetako kutxa bat topatzen degunean, edo hegan ibilitakoan�biharamunean nola sentitzen geran eta nerekin bat egingo dezute.

Orain hurrengo erronka, amets onak eragingo dituen zeoze asmatzea da.

Alegria vs alergia

Abuztuko arratsalde eguzkitsu baten hondartzan geundela bi ume koxkor, anai arrebak antza, gizonezko batekin gure ondoan jarri ziren. Artean erropak kentzeko zeudela:

- Aita, kakagurea daukat.

Gizonezkoak, aitak, amorrazioz beteta:

- Orain, etxetik irten aurretik pixa egin dezunean zergatik ez dezu dena batera egin? � eta kasurik egin gabe arropak toajak zabaltzeari ekin zion.

- Aita, kakagurea daukat. � izterretik helduz aitari.

- Segi ba uretara eta leporaino ura daukazunean jeitsi bainujantzia eta bertan egin.

Ez dakit zertan gabiltzan hainbeste xaboi, txanpu etabarrekin� Behien ere baino garbitzeko produktu gehiago darabilgun garai hauetan, inoiz baino alergia kontu gehiago entzuten da.

Udan bat hondartzara joan eta uretara sartzen denean, ura zeharo tratatua egoten da. Aurreko neskatoaren kaka mokordotik hasi, gainontzekoon txixa errekak (txikitatik ikasi genuen denok errekak itsasoan bukatzen zutela), izerdiak, lerdeak, karkaxak, muzkirak, desodoranteak, olio kremak, ileko koipeak, kaspak, zorriak, igurtzitako pomadak, belarri zulotako mermeladak, tripa txuloko bolatxoak, kolonia lurrinak, zaurietatik atera daiteken odola, pusa, hanketako gazta usaiak (zergatik uste dezute ba �hau denk arindue hartu detena� esaten deula bainu baten ondoren? Ba al dakizute ze pisu kentzen deun?), ur azpiko puzkerrak, buruan daramatzagun gomina, lakak, argizaria, euskaldunen erdarak� Denak ontzi berean. Ederra koktela! Eta gu barruan.

Hori dena gutxi balitz, itsasoak berak dituenak, arrain ustelak, plastikoak, egurrak, konpresak, industri hondakinak, erregaiak, txapapote hondarrak�Igerilekuetan azken hauek kendu eta kloroaz ordezkatu.

Inorri ere ez diot aditu oraindik itsasoko bainuak alergia egiten dionik. Itsasoak sortzen duena alergia ez, alegria da.

Ez ote degu, hortaz, zikinkeri pixkat bat ona izango azalarentzat? Ximaurrari esker baratzak ere bestelako indar bat jasotzen dute. Arropak gehiegi garbitzearen ondorioz kaskartu egin ohi dira. Gure azalari ere ez ote zaio berdina gertatzen?

Txupinazoa

Ordubete barru aurtengo Saninaziyotako festen txupinazoa botako dute. Hau poza!

Udalak Mixikordiko mojak, Odol emailetakoak eta Txolartekoak gonbidatu ditu bertara, protagonista izatera, beraiek musutruk eta isilean egindako lana errekonozituz. Oso ondo!

Nik aurrekoez gain beste pertsona bat irudikatuko det udaletxeko balkoian. Berak ere leku bat, merezi duela uste dedalako. Hamar gehi bat urtez, beronek, isilik eta musutruk Azpeitiko kulturari indarberritu bat eman diolako beste bidelagun batzuekin batera. Beste gauza batzuen artean Uztarriaren sortzailetako bat izan zelako. Eta orain pare bat hilabete bere lana bukatutzat eman eta Uztarria utzi duelako.

Bere lanak halere oihartzun haundia izaten jarraituko du eta ziur beste proiekturen bat ere buruan badabilkiela.

Bejondeikela Enekoitz!

ZUEK DENOK, ONDO PASAU FESTAK ETA OPORRAK ETA IRAILERARTE!!!!!!!!!!!