Handiegiak, zapuzteko

Ekonomia | Gurutz Ansola |  2010/02/8  12:25

2010-01-21ean, Barack Obamak nazioari jakitera eman zion, banku sistema birzuzentzeko neurri fiskalak hartzea erabaki zuela. Xedea zen banketxeen tamaina mugatzea. Eta, bide batez, debekua ezartzen zuen depositoak eta baliabideak espekulazioetan erabiltzeko.

 

Horrelako neurriek ez zuketen, finantzen munduan, harridurarik sortu behar. Izan ere, krisiaren sorreran, banketxe handiek izan duten partea, mundu guztiak, honela esateko, ezagutzen bait du. Etekin neurriz gainekoak eskuratzea posible izan da, izan ere “arriskurik gabeko aktiboak” sortu bait dituzte banku mundialek. “Too big to fail”, handiegiak zapuzteko. Printzipioa betetzera behartuak daude Estatuak. Bestela, gerta liteke, finantz eta ekonomia alorreko katastrofeari aurre ezin egin ahal izatea.

 

Krisiaren azterketak egin direnean, “arriskurik gabeko arriskuak” diagnosia, aski onartua bilakatu bide da, G20 ren bileretan. Beraz, krisi sistemikoari aurre egiteko arau berriak indarrean jarri beharko liratekela, aski zabaldua dagoen eritzia da politikari nahiz ekonomilarien artean.

 

AEBko ekonomiaren jakitun diren azterlari anitzek ulertzen du Obamak eman nahi duen pausoa. Arrazoi batzuk barnekoak dira. Gaitza ia sendatua zegoela uste zenean, berriz ere lehengo bidegabekerietan erortzen hasiak dira banketxe eta finantz botereak. Askok uste du, egoera hau kalte egiten hasi dela Presidente Obamari. Seinale bat, demokratek Massachusettsen galdu duten senataria izango litzateke.

 

Eta Txinan? Eta Europan? Nola erori da Obamaren egin-asmoa? Txinako gobernuak , ziur aski, abegi onez hartu du AEBk zergak altxatzea. Zeren amerikar gobernuaren defizita arindu eginen da. Kontuan eduki Txinak dolar kopuru eskerga daukala erreserban.

 

Europari gagozkiola, Alemaniak abegi baikorra egin dio Obamaren asmoari. Egia da, europar askok ez dio zuzena iristen AEBk, bere gisa, G20 ren kanpotik, sistema finantzarioaren erreformari ekitea. Horregatik, badirudi, Angela Merkelek hauzia G20ren hurrengo bilerara eraman nahi duela.

Lotura zuzena  |  Erantzun

 

Elkarren menpeko

Ekonomia | Gurutz Ansola |  2010/01/5  11:27

Txinako agintariak kexu dira. Yuana, bere moneta, birbaliatzera behartu nahi omen dituzte. Alde batetik, yuana birbaliatu; bestaldetik, esportazioei eragozpenak jarri. “Gure monetari arrazoizko maila batean eutsiko diogu”, esan du, behin eta berriro, Wen Jiabao lehen ministroak.

 

Txinarekin harreman komertzialak dituzten estatuen erantzuna da, neurri babesleak eskuan eduki arren, bide arriskutsu hori, ez dutela, oraino, hartu nahi izan. Txinari, aldiz, ez zaiola nabaritzen, gauzak, hots, kanpoko balantzaren desoreka, bideratzeko asmorik.  Berriz ere, azken hilabete hauetan, Txinaren hazkundea eta kanpoko soberakina, beste inon ez bezala, bizkortu dira.

 

Martin Wolf en arabera (Financial Times, Le Monde ), Txinaren kanpoko soberakina, berariazko estrategia baten fruitua da. Industriari laguntzen dio, zergak arinduz. Barne kontsumoa mugatzeko, errenta erabilgarria murrizten da. Kanpoko  merkatuetan Txinako ondasunak errazago saltzeko, dibisak garestiago jarri dira. Horretarako, moneta politikaren tresnak darabilzkiete.  Politika honen bidez, berriz ere Txinaren kanpoko balantzak ziklo berri bati hasera emango al dio?

 

Zer joku aterako dute soberakin balantzak lortzen dituzten estatuek? Eta printzipalki Txinak?  M. Wolfek aurreikusten duen arabera, aukera bikoitza dago. Edo gastu publikoa murriztu egiten dute. Edo eutsi demanda globalari. Lehenengo aukera-bideak, ekonomiaren kaltea eta hondamena dakarte; depresioa esan nahi da. Bigarren aukera-bideak, berriz, esan nahi da, aurrekontuen defizitak, berehala lehertaraziko luke fiskalitatearen krisia.

 

Bi aukerabide aipatuok ez dira onargarri, zein bat, zein bestea. Irteera bakarra, baliagarri litzatekeena, zera dela dio Wolfek. Defizit-superavit dutenen artean negoziaketa bat burutzea. Bestela, itsuak ikusten du; Estatu defizitkorrak merkatuen babes-neurriak ipintzera nahi-ta-ez beharturik aurkituko lirateke. Trenak, talka egitera, abiada eroan, badijoazte, ba al dago beste irtenbiderik kontraesan larri honentzat?

Lotura zuzena  |  Erantzun

 

Yuang

Ekonomia | Gurutz Ansola |  2009/11/19  11:29

TXINAren moneta polítika, izugarria omen da. Munduko ekonomiarentzat gero eta arriskutsuago bihurtzera doana. Zehatzago esateko: Txinako agintariek daramaten yuanekiko estrategia, munduko ekonomiaren galbidea izango litzateke.

 

Sententzia ez da edozeinena, P. Krugman, Nobel saria bait da. Horregatik ezagutu nahi izan ditut bere argudioak. Egia esan, ez du korapilo bihurri asko egiten bere pentsaeraren hariarekin.

 

Txinako Gobernuak erabaki zuen yuang/dolar kanbioa maila berdinean finko eustea. Dolarraren balioa jaisten baldin bazen, era berean yuanga jaistera behartuko zuen. Moneta bien arteko paritatea ez zen aldatuko. Jokoa ez da jolasa. Izan ere, joko honekin, txinatar agintariek debaluatu egiten bait zuten bere moneta nazionala. Ordutik katea ezaguna da. Txinatar produktuak merkeagoak bihurtzen dira mundu zabalean, eta esportazioak neurriz gain goratzen. Eta azkenik, Asiako estatu eskergaren balantza komertziala “irabazle” (superavit) bihurtzen.

         Krugmanen arabera, Txinaren estrategia gudua da, ez lehia ekonomikoa. Daukan superavit edukirik, birbaluatu egin behar  luke bere moneta. Bestela, eskuak sartzen ditu merkatuetan. Demandaren zati gehiegizko bat eramaten du eta ekonomiaren hazkunde eragozten. Besteak pobreago bihurtuz norbera aberastea ez da zilegi, erabakitzen du, azkenik Krugmanek.

Lotura zuzena  |  Erantzun bat. txikia | 2009-11-26 | 17:56

 

Stiglitz txostena

EKONOMIA | Gurutz Ansola |  2009/09/24  10:38

Bazter guztietan, egunero, barreiatzen dira ekonomiako emaitzen estatistikak. Hauen artean gehien erabili ohi dena Barne Produktu Gordina (BPG) deritzana da. Zenbaki-tresna honek hainbat zerbitzu baliozkorik ematen du. Hala eta guztiz ere, inork ez dizu, agian, ukatuko BPG indizea, aldez edo moldez, berraztertu eta eraberritu beharra dagoenik.

 

Barru barruan daramagun krisia izan da, dirudienez, estatistika aparailuak kritikoki begiratzeko lana abian jarri duena.

 

Duela urtebete jarri zuen martxan Sarkozik, G20ren izenean, BPGa kritikoki biraztertu behar zuen lantaldea. Eta nolako taldea! Eginkizun honetan, izan ere, lagun dira, besteak beste: Stiglitz, Sen, Arrow, Fitoussi…. Batzorde honek behin behineko fruitua burutu du eta, dagoeneko, zabaldu da “STIGLITZ TXOSTENA” izenarekin.

 

Txostena ikuspegi berri batean jartzen da. Bada dioenik, ekonomilari horiek errudun sentitzen direla, estatistikak egiten direnen moduaz. BPG kalkulatzen denean, hango eta hemengo produktuak oro metatu egiten dira. Ondasun berrien partiketarik ez du kontuan hartzen. Beste logika bat erabiltzeko eskatzen du Stiglitz taldeak. Produktuen metakuntza irizpide aurrerakoi batez neurtu behar da. Ez da aski, ondasunen ekarpena handiagoa izatea. Ekonomia herriaren premiei erantzuteko ez bada, baizik asko dutenek gehiago eduki dezaten, orduan urte horretako BPGa ez da aurrelari bezala behatu behar. Justizia banatzailearen irizpideak kontuan hartu gabe, ez dago benetako aurrerakortasuna epaitzerik.

Izen handiko ekonomilariek burutu dute gomendatu zitzaien mandatua. Hots, ze mundu nahi dugun, BPGaren adierazgarrietan ematea.

A.Senek aitortu du, ez dela hori jakintsu multzo batean egitekoa. Aldiz, politikak eta gizarte zibilak deliberatu behar du, zer aldaketa gauzatu behar diren egungo indize estatistikoetan. Sarkozik, G20ren bilera hautatu omen du, gaia, burrunba handiz, mahai gainean jartzeko. Nola nahi ere, BPG eraberritu bat abian ikusi ahal izateko, denbora beharko da.

2009ko iraila       

Lotura zuzena  |  Erantzun

 

Nazionalismoaren kartela

EKONOMIA | Gurutz Ansola |  2009/07/2  11:24

Europa Batasunak ba al du, beregan, abantailik, krisiari aurre gogorrago egiteko? Europako zenbait naziotan, esaterako ipar aldekoetan, askoz aurreratuago dago Ongizate Estatua. Badirudi ados gaudela, krisiari kontra egiteko modu baikor bat dela Ongizate Estatuko zerbitzuak eta laguntzak, irmo helduak egotea.

Langileak lana galdu eta berehala jasotzen badu lanezaren aseguru ordaina, gizartearen kontsumoa ez da hainbeste eroriko, errenta nazionalaren galera laburragoa izango da. Gisa honetako instituzioei, "egongortzaile automatiko" deitzen diogu. Eta Europako Batasunak munduko Ongizate Estatu aurreratuenak dituelarik, esan daiteke, alde honetatik baduela abantailik, krisi honi aurre egiteko.

Europa Batasuna, alabaina, ahul dabil. Eta ahul dabil, politikagintzarako nahitaezkoak diren eskuduntzak falta zaizkiolako. Gaizki dabilen Bankua zaintzea eta larri badabil salbatzea, estatu kideei dagokio. Bada, Bruselako ministroen kontseiluak, neurri kritikoak hartzera beharturik aurkitzen denean, gezurra badirudi ere, kideen interes partikularra jartzen du aurreneko lerroan.

Komunitatearen premiak eta egitasmoak jerarkiaren atzeko lerroetan gelditzen dira. Europa Batasunak badu, Bruselan biltzen den ministroen Kontseilua. Erakunde honek Europari eman behar lioke politikako erabakien lehentasuna, baina nahiago du estatu-kideen nagusitasunari eustea.

2009ko ekaina

Lotura zuzena  |  Erantzun

 

Albiste zaharragoak »»